Sıfır ya da ikinci el araba alırken birçok özellik göz önünde bulundurulur; arabanın yıllık masrafı ne kadar, sürüş deneyimi nasıl, performansı istediğim gibi mi, güvenlik donanımları neler, 100 kilometrede ne kadar yakıt tüketiyor, dizel mi yoksa benzinli mi gibi. Arabanın yol tutuşu da yine bu dönemde analiz edilen kriterlerin başında geliyor. Çünkü yol tutuşu, hem sürücünün ve yolcuların güvenliği için hem de performans ve keyifli bir sürüş için en önemli kriterlerden biri.
Peki arabanın yol tutuşu ne anlama geliyor? Aslında kullanılan tanımdan çok da farklı bir anlamı yok; arabanızın seyir halindeyken yola ne kadar tutunduğu anlamına geliyor. Arabanızın yol tutuşu ne kadar iyiyse güvenliğiniz o kadar artıyor çünkü arabanız sarsılmıyor ya da yol, üzerinden kaymıyor. Genel olarak; viraj hakimiyeti, farklı hava koşullarında arabanın sürüş kabiliyeti, hızlanma ya da fren durumunda kontrol edilebilirliği, direksiyon kararlılığı gibi parametrelerin birleşimi anlamına geliyor. Bahsedilen araç kabiliyetleri ise merkezkaç kuvvette direnen sürtünme kuvvetinden faydalanılmasıyla mümkün oluyor.
Daha iyi bir yol tutuşu ise sahip olduğunuzun arabanın özellikleriyle ilintili. Yani daha iyi bir yol tutuşu için yapmanız gereken karar zamanında bu özelliklere hakim olmak ve tercihinizi buna göre yapmak. Satın alacağınız arabanın hangi özellikleri yol tutuşunu etkiliyor derseniz işte bu özelliklerden bazıları aşağıdaki gibi.
Lastikler
Arabanızın özelliklerine ve mevsime göre lastik tercihi yapmak, tercih ettiğiniz lastiklerin özellikleri ve ölçüleri gibi faktörler arabanızın yol tutuşunuzu etkiler. Örneğin, spor bir arabaya sahipseniz bu arabalar için geniş tabanlı, dar yanaklı lastiklerden yana tercih yapmak, yol tutuşunu artıracaktır. Lastik tercihinin yanı sıra aracınızın balans ayarları da bu konuda oldukça önem taşır.
Şasi Burulma Direnci
Şasi burulma direnci için öncelikle şasinin ne olduğunu tanımlamakta fayda var. Kabaca söylemek gerekirse şasi, aracın iskelet yapısıdır ve tüm parçaları üzerinde toplar. Şasinin önemli özelliklerinden biri ise burulma merkezi -yani başka bir deyişle- rijitlik olarak adlandırılan özelliktir. Şasi burulma merkezini etkileyen bazı etmenler vardır. Örneğin nasıl bir malzemeden üretildiği ve geometrisi gibi. Aracın virajlarda merkezkaç kuvvetine gösterdiği direnç, şasi burulma direnciyle alakalıdır. Şasinin fazla burulması, lastik ve süspansiyon sisteminin tam olarak işlevini yerine getirememesi anlamına gelir. Yani aracınız, viraj esnasında bir kuvvete maruz kalır. Bu kuvvet, aracınızı iter ve şaside burulma gerçekleşir. Bu burulma karşısında şasinin bütünlüğünü koruyabilmesi gerekir. Şasi ne kadar bütünlüğünü koruyorsa o kadar stabil kalır. Bu da yol tutuşunun yüksek olması anlamına gelir.
Görsel: istockphoto.com
Arabanın Ağırlık Merkezi
Yol tutuşu ve araba ağırlık merkezi arasındaki ilişki, arabanızın ağırlık merkezinin yere ne kadar yakın olduğuyla ilintilidir. Ağırlık merkezi yere yakınlaştıkça, yol ile araba zemini arasındaki hava miktarı azalır. Hava miktarı ne kadar fazlaysa aracın yol tutuşu o kadar azalacak ve arabanın yana yatma ihtimali daha çok artacaktır. Bu nedenle arabanızın ağırlık merkezinin yere yakınlığı da yine yol tutuşu için önemli faktörlerdendir.
Aerodinamik
Arabanızın aerodinamik özelliği havanın kuvvetinin arabanız üzerinde gösterdiği etkileri belirler. Motorun gücünü artırmak ve hava direncinden kaynaklanan kayıpları azaltmak, kullanım şekillerinden birkaçıdır. Örnek vermek gerekirse, seyir esnasında hızlandığınızda havanın etkisine ne kadar maruz kaldığınızı düşünün. Eğer arabanızın aerodinamik özelliği iyiyse arabanız hava direncine daha kolay karşı koyar. Arabanız, oluşan kuvvet sonucunda karşı koyma yeteneğiyle daha az sarsılır. Bu da arabanız için daha iyi bir yol tutuşu anlamına gelir.
Görsel: istockphoto.com
ESP (Elektronik Sürüş Destek) Sistemleri
Arabanızda gelişmiş Elektronik Sürüş Destek Sistemleri bulunması, aracınızın performansını artıracaktır. Dolayısıyla aracınızın yol tutuş kabiliyeti de artacaktır. Bu sistemler, sensörler aracılığıyla arabanızın sürüşüyle ilgili bilgi toplar. Bu bilgileri değerlendirir ve gerekli durumlarda kayıtlı bilgilerin sonucu olarak ESP Sistemleri devreye girer.
Süspansiyon
Süspansiyon sistemi, arabanız viraj alırken lastiklerinizin yola iyice basınç uygulamasını ve dolayısıyla yola daha çok tutunmasını sağlayan sistemdir. Süspansiyon sistemleri araç üretim sebeplerine göre farklılık göstermektedir. Yani aracınızı hangi zeminde kullanacağınız bu durumda belirleyicidir. Bu nedenle asfaltta kullanılacak araçlar ile toprak zeminde kullanılacak arazi araçlarının süspansiyon sistemleri arasında farklılıklar vardır. Asfalt zeminler için aracınızı yere yaklaştıran, toprak zeminde ise aracı havaya kaldıran süspansiyon sistemleri kullanılır.
