Rot balans ayarı veya yalnızca rot ayarının bile bozuk olması, sürüş konforuna ve aracın uzun vadedeki ömrüne doğrudan etki eder. Sürüş esnasında aracın olması gerektiğinden daha fazla titremesi ya da sağa veya sola çekmesi, rot balans ayarının bozuk olduğunun öncelikli işaretleridir. Özellikle bozuk ve çukurlu yollarda kolaylıkla bozulabilen rot balans ayarının normal şartlarda 5 bin ile 10 bin km’de bir kontrol ettirilmesi önerilir. Arabanın mekanik anlamdaki ömrünü de büyük ölçüde etkileyen rot balans ayarının bozuk olup olmadığını anlayabilmek içi ise birkaç noktaya dikkat etmek yeterli.
Görsel: istockphoto.com
Lastiklerin Dengesiz Aşınması
Araçların kullanım sürelerinin artmasıyla lastikler de aşınır, bu son derece normal. Ancak lastiklerin düzensiz ve dengesiz şekilde aşınması arabanın rot balans ayarında bir sorun olduğunun işareti olabilir. Rot balans ayarının düzgün yapılmadığı arabalarda lastikler yerle daha fazla ve orantısız olarak temas eder. Bu durumdan şüphe duyulduğunda ya da ayarların düzgün yapılmadığı düşünüldüğünde lastik omuzlarının ölçülerek kontrol edilmesi ve birbirleriyle karşılaştırılması gerekmektedir. Hem lastiklerin hem de genel anlamda arabanın ömrü için sorun oluşturacak bu durumun devam etmesini engellemek adına lastik aşınması takip edilmeli ve gerekli görülürse rot balans ayarı yaptırılmalıdır.
Arabanın Sağa veya Sola Çekmesi
Sürüş esnasında arabaların kontrolsüzce şerit dışına çıkması, sağa veya sola çekmesi rot balans ayarında bir sorun olduğunun en açık işaretlerinden biridir. Rot balans ayarının kontrolünde uygulaması en kolay metodlardan olan çekme testi ile güvenli bir yolda, direksiyon hafif serbest bırakılarak sürüş yapıldığında arabanın sağa veya sola çekip çekmediği kolaylıkla tespit edilebilir. Bu sayede rot balans ayarına ihtiyacı olup olmadığı da belli olacaktır.
Lastiklerin Titreşim Miktarı
Direksiyon simidinde oluşan titreşim farklılıkları, arabalarını uzun zamandır kullanan sürücüler kolaylıkla hissedebilir. Sürüş esnasında direksiyonun her zamankinden daha fazla ya da anormal şekilde titremesi, rot balans ayarında bir sorun olduğunun sinyalini veriyor olabilir. Çukurlu veya eski yollarda kullanım sırasında oluşan titremelerin, sorunsuz yollarda da kendini göstermesi, aracın profesyonel bir tamircinin bakımına ihtiyacı olduğunun ve rot balans ayarı gerektiğinin göstergesidir.
Görsel: istockphoto.com
Direksiyon Simidinin Tekerleklerle Aynı Hizada Olmaması
Araba tekerleklerinin fazla titremesiyle yaşanan rahatsızlık hissinin hemen aynısı, direksiyon simidinde de kendini gösterebilir. Yolun bozuk ve engebeli olduğu durumlar dışında direksiyon da normal, düzgün ve rot ayarının gerektirdiği şekilde lastiklerle uyumlu olmalıdır. Direksiyon simidinin olması gerektiğinden birkaç derece dahi farklı açıda olması, rot balans ayarının kontrolünü gerektirebilir.
Rot Balans Ayarının Önemi Ve Oluşturabileceği Zararlar
Rot balans ayarının düzgün yapıldığı arabalar, güvenli bir sürüş sağlamanın yanında eksik veya yanlış yapılan ayarlamalar sonucu oluşabilecek komplikasyonların da yaşanmasına mahal vermez. Aksi durumlarda ise ani frenlemelerde arabalar sağa veya sola kayabilir, lastik ömrü azalır ve jant ve amortisörler olması gerektiğinden daha hızlı şekilde yıpranır. Unutmayın, araba bir arada işleyen birçok mekanik parçanın tamamının düzgün şekilde çalışmasıyla hareket eder. Eğer tekerlekler arabanızın geri kalanıyla uyumlu çalışmıyorsa bu doğrudan sürüş güvenliği ve sürüş kalitesine yansıyacaktır.
Rot ve Balans Ayarları Nasıl Yapılır?
Uzmanlar tarafından yapılan bu işlemlerde arabalar, işlemin yapılacağı istasyona götürülür ve görülen aksaklıkların kaynağı tespit edilir. Rot balans ayarı yapılmasının gerekli olduğu kesinleştikten sonra aracın tekerlekleri sensörler yardımı ile rot ayarının kontrol edileceği bilgisayara bağlanır. Bilgisayar yaptığı taramalar ile rot bozukluğunun derecesini belirler ve ardından rot ayarı yapılarak tekerlekler birbirine paralel hale getirilir. Denge anlamına gelen balans ayarında ise araç tekerleklerine eşit miktarda ağırlık ve basıncın gitmesi sağlanır. Bu ayarın yapımında aracın tüm tekerleri sökülerek ayarın yapılacağı yerlere yerleştirilir. Lastiklerin basıncı, havaları ve jantların durumu kontrol edilir, varsa bozukluk ve arızalar giderilir. Ardından balans ayarının yapılacağı makinede tekerlekler test edilir ve aynı rot ayarında olduğu gibi bozukluk dereceleri belirlenir. Gerekli işlemler yapılarak balans ayarındaki bozukluk ustalar tarafından giderilir.
Tespiti oldukça kolay, maliyeti ise ortalama 50 lira civarında olan rot balans ayarlamaları, araçlar ve haliyle sürücüler için hayati önem taşımaktadır. Yarım saat kadar zaman alan bu işlem hem araçların ömrünü uzatır hem de sürücülere keyifli ve güvenli bir sürüş ortamı sunar. Bu ve benzeri birçok sebepten ötürü rot balans ayarının sıklıkla kontrolü ve takibi yapılmalıdır.
