4x4 demek; güç, dayanıklılık ve güvenli bir sürüş demek. Ama bu demek değil ki bir 4x4’ü nasıl kullanırsanız kullanın ona zarar gelmez.
Sert ve bozuk arazi koşullarına ve hatta suya ve çamura karşı bile kaya gibi dayanıklı olan ve çoğu zaman bir çizik bile almadan bu zorlu koşulların üstesinden gelebilecek 4x4’ler, sürücü hataları ve yanlış kullanım sonucunda büyük hasar yaşayabilir.
Eğer siz de bir 4x4 sahibiyseniz ve aracınızın ömrünü olabildiğince uzatmak istiyorsanız, işte kaçınmanız gereken 5 unsur:
1 – Eğer aracınız kilitlenebilir diferansiyele sahipse, bu özelliği kesinlikle asfaltta kullanmayın!
4x4’lerde bulunan kilitlenebilir ön-arka veya merkez diferansiyelleri asfalt sürüşlerinde kullanmanız; bütün tekerlerin aynı anda ve hızda dönmelerine sebep olacaktır. Bu, viraj almanızı olumsuz etkileyeceği gibi, aynı zamanda diferansiyellere, lastiklere ve aracın başka hayati parçalarına da zarar verebilir. Devreye sokulup çıkarılabilen 4 çeker özelliğine sahip araçlarda da yine aynı sorun yaşanacağından bu tip sürüş modlarının da asfalt ve düz yol sürüşlerinde kullanılmaması gerekir. Zaten bir düşünüldüğünde, asfalt sürüşlerinde 4 çekere gerek olmadığı akıllara gelecektir.
2 – Aracınızı kesinlikle hareket halindeyken “4Lo” moduna almayın!
Aracınız ister viteste ister boşta olsun, aracınızı hareket halindeyken 4Lo sürüş moduna geçirmek ciddi zarara sebep olacaktır. Bazı 4 çekerler çok çok düşük hızlarda bunu yapmanıza müsaade etse bile zaten çoğu 4x4 bunu yapmanıza izin vermeyecektir. Buna “vites değiştirirken debriyaj kullanmamak” örnek olarak verilebilir. Yüksek hızda dönen dişlileri hareket halinde değiştirmeye çalışırsanız hem dişlilere hem de vites kutusunun bütününe zarar vermeniz kaçınılmaz olacaktır. Daha iyi bir arazi sürüşünde gereken 4Lo’ya geçmek için aracınızı durdurun, boşa alın ve ondan sonra sürüş modunu değiştirin.
istockphoto.com
3 – Aracınız zemine saplanıp kaldığında sakın gaza asılmayın!
Bu aslında bütün araçlar için geçerli bir kural. Kum, çamur v.b. bir zemine saplanıp kaldığınızda eğer kurtulmak için gaza asılırsanız kendinizi daha da çok gömersiniz. Bu tip bir durumdan kurtulmanın anahtarı aracı en yüksek torkta kullanabilmektir. Saplandığınız yerde gaza asıldığınız sürece düşük torkta dönen tekerler, yeterince yol tutuşu ve sürtünme sağlayamadığı için ilerlemenizi engelleyecek ve daha da fazla saplanmanıza neden olacaktır. Fakat aracı düşük hızlı sürüş moduna alarak torku artırdığınızda otomatik olarak sürtünmeyi ve yol tutuşunu da artırarak saplandığınız yerden kurtulabilirsiniz. Bunu son derece düşük hızda azar azar gaz vererek yapmanız en iyi sonucu verecektir.
4 – Yol tutuş kontrolünü ne zaman ve neden devreden çıkarmanız gerektiğinin bilincinde olun.
Bazı 4 çekerlerde bulunan otomatik yol tutuş kontrolü, sürüş yaptığınız arazi ve zemine göre aracın gazını keser. Bu her zaman en gerekli çözüm olmayabilir. Bu tip durumları birbirinden ayırarak tutuş kontrolünü ne zaman kullanıp ne zaman devreden çıkaracağınızın farkında olmak, size sorunsuz bir arazi sürüşü sağlayacaktır. Örneğin kayalık ve engebeli sert bir arazide yaptığınız sürüşlerde minimum hız ve maksimum tork gerekeceğinden, bu otomatik sistemler son derece faydalıdır. Fakat kum ve çamur yüzeylerde yapacağınız sürüşlerde saplanmamak adına, sahip olduğunuz maksimum ivmeyi korumanız gerekir. Bu kontrol sistemleri yol tutuşta bir kayma tespit ettiğinde ivmenizi keserek yavaşlamanıza sebep olacağından bu tip arazilerde devre dışı bırakılmaları gerekir. Uzun lafın kısası, bu tip zeminlerde kesinlikle motor gücünü kesmeyin ve ivmenizi koruyun!
commons.wikimedia.org
5 – Arazi turunuzu bitirdikten sonra mutlaka aracınızın alt aksamını kontrol edin!
Bu, en az ilk 4 madde kadar, hatta belki de daha önemli. Zorlu arazi sürüşünü tamamladıktan sonra aracınızı uzun yola çıkarıp eve dönmeden önce mutlaka alt aksamını ve önemli parçaları kontrol etmeniz gerekir. Lastiklerinizin hasarsız ve şişik, süspansiyonların ve egzozunuzun sağlam olduğundan emin olun. Çamur veya başka bir maddenin radyatör mazgallarını kapayıp kapamadığını kontrol edin. Bu, aracın hararet yapmasına sebep olabilir. Aracın alt aksamına herhangi bir çalı çırpı takılıp takılmadığını da kontrol etmeniz ayrıca önemli. Bu, egzozunuzda yanma gibi sorunlara sebep olabilir. Zorlu bir araziden çıktıktan sonra direksiyonunuz titriyor ve yol tutuşunda sorun yaşıyorsanız lastiklerinizin içlerini temizlemeniz gerekir. Son olarak da yakıt ve fren bağlantılarını kontrol edip bunlarında sağlam olduğundan emin olmanız hem aracınıza uzun vadede gelecek zararları önleyecektir hem de size eve dönüş yolunda güvenli bir sürüş sağlayacaktır.
