Ülkemizde ve dünyada her zaman en çok satılan araba markalarından biri olan Toyota, Japonya’da başlayan macerasına, dünyada birçok fabrikaya sahip ve dünyanın en önemli otomobil markalarından biri olarak devam ediyor. Japonya’nın global çapta en çok bilinen markalarının başında yer alan otomotiv devi Toyota’nın hikayesi, 1933 yılında, kurucunun oğlu Kiichiro Toyoda'nın yönettiği, arabalar için de tekstil üretimi yapan Toyoda Automatic Loom Works'ün bir bölümü olarak başlıyor. Toyota Grubu, günümüzde her ne kadar otomobilleri ile biliniyor olsa da halen tekstil sektöründe olup bilgisayarlı otomatik tezgahlar ve elektrikli dikiş makineleri yapmakta olduğunu da hatırlatmakta fayda var.
Görsel: istockphoto.com
Toyota’nın Otomobil Üretiminde İlk Kıvılcımlar
Kiichiro Toyoda, 1929 yılında otomobil üretimini araştırmak için Avrupa'ya ve Amerika'ya giderek 1930'da benzinle çalışan motorları incelemeye başladı. Toyoda Automatic Loom Works, Çin ile gerçekleşen savaş döneminde otomobil üretimini geliştirmek için Japon hükümeti tarafından teşvik edilince, 1935 yılının Mayıs ayında A1 otomobilinde ve 1935'te G1 kamyonunda kullanılacak ilk motorlarını üretti. Şirketin ilk binek otomobil üretimi ise 1936'da başladı. Şirketin ilk ürettiği araçlar, Dodge Power Wagon ve Chevrolet ile çarpıcı bir benzerlik taşıyordu. Öyle ki, araçların birkaç parçaları dışında bu arabaların bire bir aynısı olarak üretildiğini dahi söylememiz mümkün.
Görsel: istockphoto.com
Üretimin Tarihi ve Ekonomik Arka Planı
II. Dünya Savaşı'ndan sonra, Japonya aşırı ekonomik zorluk yaşadı. Ticari binek otomobil üretimini 1947 yılında SA modeli ile başlatan şirket, 1949'un sonuna kadar iflasın eşiğine gelmişti. Bununla birlikte şirket, bağımsız bir satış operasyonu ve "aşırı insan gücü"nün ortadan kaldırılmasını öngören bir banka konsorsiyumu tarafından bir kredi elde etti. 1950 yılının Haziran ayında, şirket sadece 300 kamyon ürettiğinde sektöre veda etmek üzere olduğu kamuoyunda dile getirilmeye başlanmıştı. Yönetim işçi ücretlerinde düşüşe gideceğini açıklayınca sendika iki ay süren bir greve gitme kararı aldı. Grev, işten çıkarmalar ve işçi ücretlerindeki düşüş, krizden sorumlu tutulan cumhurbaşkanının istifasının da etkisiyle Kiichiro Toyoda’nın imzaladığı anlaşma ile tatlıya bağlanınca iflastan geri dönülmüş oldu. Şirket tarihinde önemli bir eşik olarak kabul edilen bu ekonomik buhran döneminin sona ermesiyle birlikte Toyoda, Toyoda Automatic Loom şirketinin yeni CEO'su Taizo Ishida tarafından toparlanma dönemine girmeyi başardı. Kore Savaşının ilk birkaç ayında ABD ordusundan 5.000'den fazla araç sipariş alan şirket yeniden canlanmış oldu.
Görsel: istockphoto.com
Büyüme Süreci
1950 yılında ayrı bir şirket olarak yoluna devam edecek olan Toyota Motor Satış Şirketi kuruldu (Temmuz 1982'ye kadar yoluna devam etmiştir). Nisan 1956'da Toyopet bayi zinciri kurularak şirketin satış ağı ve dolayısıyla kar marjı yükselişe geçti. 1957'de Crown modeli, Amerika'ya ihraç edilen ilk Japon otomobil oldu ve kısa bir süre sonra Toyota'nın Amerika ve Brezilya'daki bölümleri olan Toyota Motor Sales Inc. ve Toyota do Brasil S.A. kuruldu.
Krizin Ortasından Küresel Bir Şirkete
Toyota, 1960'larda yeni bir araştırma ve geliştirme tesisi ile sektördeki etkisini genişletmeye başladı, Tayland'da kurulan yeni birimle birlikte 10 milyonuncu modelin üretilmesini takiben Hino Motors ve Daihatsu ile ortaklıklar kuruldu. Tamamen Japonya dışında gerçekleşen ilk Toyota üretimi, 1963 yılının Nisan ayında Melbourne, Avustralya'da gerçekleşti ve 1963'ten 1965'e kadar Avustralya, Toyota'nın en büyük ihracat pazarı haline geldi. On yıl sonunda Toyota, şirketin bir milyonuncu arabasını ihraç ettiği için dünya çapında bir bilinirlik ve prestij kazandı.
Son Dönem ve Atlatılan Krizler
2008'in ortalarında yüksek yakıt fiyatları ve zayıflayan ABD ekonomisi ile Toyota; General Motors, Ford, ve Fiat Chrysler (FCA US)’ın oluşturduğu Detroit Big Three tarafından duyurulan rakamlara benzer şekilde, 2008 Haziran ayında satışlarda çift haneli bir düşüş bildirdi. Toyota bu dönemde yapmış olduğu açıklamalarda bu düşüşü, Tundra modelinin satışlarındaki kırılganlığa ve Prius, Corolla ve Yaris gibi yakıt tasarruflu araba modellerinin az sayıda olmasına bağladı. Şirket söz konusu dönemde kamyon tesislerini boşaltma planlarını açıklarken diğer tesislerdeki üretimi ise talep üzerine araç üretmeye kaydırdı.
Ocak 2010'da Toyota, gaz pedallarının sıkışmasına yol açabilecek mekanik problemler dolayısıyla geri çağırdığı sekiz araba modelinin satışını durdurdu. Aralık 2012'de, bazı araçlarında istenmeyen hızlanma içeren soruna dair bir davanın düşürülmesi amacıyla 1 milyar dolarlık fazla bir anlaşmaya imza atmak durumunda kaldı.
Söz konusu imza sonrasında kamuoyunda düşüşe geçen itibarını yeni ve çevreci modelleriyle yeniden kazanma stratejisi izleyen şirket, günümüzde satış rakamlarında birçok ülkede ilk 3’te yer alıyor.
