Arabalarda can güvenliğini sağlamak, ölümlü ve yaralanmalı araba kazalarını önlemek amacıyla birçok koruyucu ve kaza önleyici sistem geliştirilmektedir. Air Bag sistemi de arabalarda bulunan bu koruyucu sistemlerden biridir. Air Bag tanımı Türkçeye hava yastığı olarak geçmiştir. Hava yastığı trafik kazalarında araba içindeki sürücü ve yolcuların en az zararla kazayı atlatmaları için geliştirilmiş bir sistemdir. Neredeyse trafiğe çıkan bütün arabalarda hava Yastığı sistemi bulunmaktadır. Fakat kaza anında insan hayatını kurtarabilecek hava yastığı sistemi ile ilgili yeterli bilgi ve donanıma herkes hakim değil. Biz de bu önemli koruma sistemi hakkında bilinmesi gereken tüm bilgileri trafiğe çıkan herkesin öğrenmesi adına sizler için derledik.
Görsel: istockphoto.com
Hava Yastığının Tanımı
Hava yastığı nedir ve ne işe yarar öğrenmek için konuya hava yastığının tanımıyla başlamak gerekir. Hava yastığı ani gelişen trafik kazalarında arabaların belirli lokasyonlarına konumlandırılan, çarpışma anında çok hızlı bir şekilde içine hava ya da gaz dolarak şişen bir kumaş balondur. Hava yastığı sistemi emniyet kemeri ile birlikte sürücü ve yolcuların can güvenliğini sağlamayı amaçlayan bir koruma sistemidir. Çarpışma anında hava yastıkları saniyenin onda biri sürede şişerek açılıyor ve araç içindeki sürücü ve yolcuların büyük hasar almasını önlüyor.
Hava Yastığının Tarihçesi
Hava yastıkları ilk kez 2. Dünya Savaşı’nda uçakların yere çakılma ihtimaline karşı önlem almak amacıyla kullanılmaya başlanıyor. Sonrasında hava yastıklarının kullanım alanları genişletilerek 1950’li yıllarda otomotiv sektörüne de girerek arabalar için uygun hava yastığı üretimi gerçekleştirilmiş. Günümüzde kullanılan hava yastıklarının son hali 1980 yılında Mercedes Benz’in W126 S-Class modeli için geliştiriliyor ve Mercedes kullanıcılarına sunuluyor. Mercedes Benz’de bulunan hava yastığı sadece sürücüler için kullanılmaktayken yolcu için hava yastığı kullanan ilk marka 1987 yılında Porsche olmuştur.
Hava Yastığı Nasıl Çalışır?
Arabaların önünde bulunan çok hassas sensörler vardır. Bu sensörler, ani hız kayıplarında devreye girer. Arabalar çarpma anında ani bir hız kaybı yaşarlar. Bu darbeye bağlı hız kaybını tespit eden sensörler devreye girerek darbenin derecesini ölçerler. Otomobil şiddetli bir darbeye maruz kaldıysa devre hava yastığının açılması için sistemi harekete geçirir. Hava yastığı sisteminde bulunan Sodyum Azide maddesi çok yüksek ısıya maruz kaldığında tepkimeye girerek aniden moleküllerinden ayrılır ve ortaya nitrojen gazı çıkarır. Hava yastığını şişiren madde budur. Sensörler sistemi harekete geçirme komutu verdiğinde çok hızlı bir şekilde Sodyum Azide maddesini yüksek bir ateşle tetikleyerek nitrojen açığa çıkartır ve hava yastığının şişmesini sağlar. Tüm bu süreç araç darbe aldıktan sonra 30 milisaniyede gerçekleşiyor. Çarpma sonrasında hava yastığında bulunan küçük deliklerden nitrojenin tamamı boşalıyor.
Hava yastıklarının açılması için kaç km hızla gitmek gerektiği, düşük hızlarda yapılan kazalarda hava yastığının açılıp açılmadığı ise büyük bir merak konusu. Hava yastıklarının açılması için belli bir hız standardı mevcut. Bu standartlar Amerika ve Avrupa’da değişiklik gösterse de yakın hız limitlerinde hava yastığı devreye girecek şekilde tasarlanmıştır. Amerika’da 15 ile 20 KM/s, Avrupa’da 20 ile 25 KM/s hızda seyrederken meydana gelen çarpışmalarda hava yastığı devreye girebilmektedir.
Hava Yastıklarının Araba İçerisindeki Konumları
1987 yılında Porsche ile arabalarda birden fazla hava yastığı kullanımına geçilmiştir. Zaman içerisinde otomobil üreticileri sürücü ve yolcuların kaza anlarında can kaybını önlemek, büyük hasarlar almasını engellemek amacıyla güvenliği artırmaya yönelik birden çok noktaya hava yastığı konumlandırmaya başlamıştır. Otomobil model ve donanımlarına göre farklılık gösteren hava yastığı sayısı ve yeri olsa da genellikle biri direksiyonda diğeri de torpidoda olmak üzere önde iki, ön koltukların yan kısımlarında konumlandırılan yan hava yastıklarında iki, ön kapıların üstünde yer alan perde hava yastığı denilen iki adet daha hava yastığı ile bir arabada toplamda 6 farklı hava yastığı bulunmaktadır.
Görsel: istockphoto.com
Hava Yastıklarının Çalışma Prensibi
Hava yastıkları arabanın önünden alınan darbelerde önde bulunan sürücü ön hava yastığı ve ön yolcu önünde bulunan hava yastığı aktif hale gelirken, yandan alınan darbelerde, darbenin alındığı taraftaki ön yan ve kafa hava yastığı devreye girmektedir.
Her ne kadar 20 KM/s hızla ilerleyen bir araç hava yastığı açılma standardına sahip olsa da her kazada hava yastığı açılmaz. Hava yastığının devreye girmediği çarpışma türleri şunlardır;
- Hafif şiddetli önden çarpışmalar
- Hafif şiddetli yandan çarpışmalar
- Arkadan alınan darbeler
- Aracın devrilmesi
- Aracın takla atması gibi durumlarda hava yastığı devreye girmez.
Görsel: istockphoto.com
Emniyet Kemeri ile Hava Yastığı Arasındaki İlişki
Hava yastıkları emniyet kemerleri önlemine ek olarak geliştirilmiş bir koruma sistemidir. Tek başına hava yastıkları kaza anında güvenlik açısından yeterli olmayabilir. Bu sebeple emniyet kemeri takmanız gerekmektedir. Emniyet kemerinin takılı olmadığı kazalarda açılan hava yastığı korumaktan ziyade sürücü ve yolculara zarar verebilmektedir.
Emniyet kemeri ve hava yastığıyla ilgili en çok kafa karıştıran konulardan biri de emniyet kemeri takılı olmadığında hava yastığının devreye girip girmemesi konusudur. Emniyet kemeri ve hava yastığı sistemleri çoğu araba modelinde birbirinden bağımsız çalışmakta olsa da özellikle yeni model arabalarda ağırlığa göre devreye giren otomatik hava yastığı özelliğinde emniyet kemerinin takılı, ayakların tabana değdiği ve koltuğun açısının dike yakın olmasını gerektiren bir takım belirleyici kriterler getirilmiştir. Bu sebeple tüm koşulları sağlayarak kendinizi hava yastığının açılması konusunda emniyete alabilirsiniz.
Kaza anlarında devreye giren hiçbir sistem sizin dikkatli, özverili ve kendi sağlığınız için alacağınız önlemleri geçemez. Lütfen emniyet kemerleriniz takılı, dikkatli ve tehlike oluşturmayan seviyelerdeki hız sınırlarında araba kullanmaya özen gösterin.
