ABS Fren Sistemi yani Kilitlenme Karşıtı Frenleme Sistemi ya da orijinal adıyla Anti-Lock Brake System, günümüzde ismini sık sık duyduğumuz bir frenleme sistemi. Fakat bu teknoloji ilk kez 1936 yılında geliştirildi. Amacı ise otomobillerin güvenli durma ve manevra yetilerini en üst seviyeye taşımak. Başka bir deyişle, panik freni olarak bilinen frenlerin oluşturabileceği tehlikeli sonuçları minimuma indirgemek.
ABS Fren Sistemi'nden önce aslında biraz panik freni nedir, bunu anlamakta fayda var. Panik frenleri kilitlenmeyi oluşturan (yani ABS'nin karşı teknoloji olarak yaratıldığı durumun) başlıca sebeplerinden denilebilir. Panik freni, ani bir şekilde tam fren yapmaktır ve bilhassa ıslak ve kaygan zeminlerde çok tehlikelidir. Tam frenleme gerçekleştiğinde, aracınızın ağırlık merkezi bir anda değişir ve öne kayar. Böylece ön tekerlekler üzerinde birikir. Frene basmaya devam ettikçe ön tekerle üzerindeki yük gitgide artar ve tekerler kilitlenir. Böylece kızaklama denen olay başlar. Kızaklama, yol üzerinde biriken su öbekleri araç lastiği ve yol arasındaki bağlantıyı keser. Yani arabanızın yol ile bağlantısı tamamen kopar. Bu noktadan sonra direksiyon hakimiyeti sürücüden çıkar çünkü araba sürücüden bağımsız bir şekilde düz bir çizgide hareket etmeye devam eder. Panik freni ve kızaklama sürücüler için oldukça tehlikelidir çünkü araç kontrolden çıktığı andan itibaren kazaya sebebiyet vermektedir.
Görsel: istockphoto.com
Peki ABS Fren Sistemi'nin işlevi tam olarak nedir?
Genellikle ıslayacaksınız ve kaygan zeminlerde yaşanan bu olaylarda en güvenli ve stabil şekilde durmayı hedefleyen ABS Fren Sistemi, sürücüler için sürüşü bir hayli kolaylaştırmaktadır. Bu araç fren sistemi, bilgisayar kontrolü ile çalışır ve kızaklama yaşanma ihtimalini fark eder. Bu ihtimali fark ettiği anda ise gücü keser bu da frenin boşalmasına neden olur. Fren boşaldıktan sonra yeniden pompa ve hidroliği basar ve frene yüklenir. Bu aksiyon, fren esnasında sürekli kendini tekrar eder. Tekrarı ise 1 saniyede ortalama 15 kez gerçekleştirmektedir. Bu sistem sayesinde frenler kilitlenmez, ağırlık merkezi değişmez ve kızaklama meydana gelmez. Böylece araç kontrolü sürücüde kalır ve araba güvenli bir şekilde yavaşlamayı sağlar. Kızaklama ile meydana gelebilecek olası kazalar da engellenmiş olur.
Ancak ABS Fren Sistemi ile yanlış görüşler de yok değil. Bu görüşler arasında en yaygın olanı ise ABS'nin fren mesafesini azaltması görüşüdür. ABS sistemleri içindeki özelliklerden biri fren mesafesini mümkün olduğunca kısa tutmak olsa da bu birincil özellikler arasında değildir. ABS Fren Sistemi çalışma prensibinin temel ve öncelikli amacı, ani ve sert frenler sırasında sürücünün direksiyon hakimiyetini sürdürebilmesi ve böylece arabanın kontrolden çıkmamasıdır.
Görsel: istockphoto.com
ABS Fren Sistemi'nin Çalıştığı, Sürücü Tarafından Fark Edilebilir Mi?
Evet, ABS'nin çalıştığı araç sürücüleri tarafından fark edilebilmektedir. Bu durumun fark edilmesini sağlayan birkaç farklı etmen vardır. Sürücü ani ve sert bir fren yaptığında öncelikle bir titreşim hisseder. Ardından ses duyar. Basınç dalgalanmaları ve fren pedalının sertleşmesi de ABS'nin çalıştığını gösteren ve hissedilen diğer etmenlerdir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta ise sürücünün bu etmenleri hissettiği zaman ayağını frenden çekmemesi ve ABS'nin işlevini yerine getirmesine izin vermesi gerektiğidir.
ABS Fren Sistemi Avantajlı Mıdır?
İşlevi açısından incelendiğinde ABS Fren Sistemi bir arabanın olmazsa olmazıdır denebilir aslında. Çünkü olası bir tehlikede yol tutuşunu sağlayabilmek ve hakimiyeti kaybetmemek, güvenliği sağlayacak en önemli etkenlerdendir. ABS Fren Sistemi de bunu yapar. Frenleme koşulları altında optimum frenleme sağlar. Bu da maksimum yol tutuşu ile birlikte direksiyon hakimiyetinin kaybedilmemesi ve frenleme mesafesini en uygun hale getirebilmekten geçer.
ABS Fren Sistemi Kaç Bölümden Oluşur?
Bu fren sistemi 4 bölümden oluşmaktadır: araç hız sensörü, valflar, pompa ve kontrolcü. Hız sensörü, aracın 4 tekerlerine de bağlıdır ve görevi kilitlenmeyi hissedip kontrolcüye iletmektir. Valflar, fren hattında yer alır. Valflar, pistonlara aktarılacak güçten sorumludur. Pompa ise çalışma esnasında valftan hat kesildiğinde kaybedilen basıncı geri kazandırmakla görevlidir. Bunun için hidrolik sıvısı basar. Son olarak kontrolcü de temelde hepsini yöneten bir bilgisayar olarak konumlanabilir. Hız sensörü ve valfları izler. Eğer kontrolcü, fren sisteminde bir hata yakalarsa sistemi tamamen kapatır ve araç normal fren sistemine geçer.
