Türk Patent Enstitüsü (TPE), tüketiciyi korumak için devrim niteliğinde bir karara imza attı.
Karara göre yedek parça ihtiyacının fazla olduğu sektörlerde yedek parça üretilebilecek. Birleşik bir ürüne bağlı bulunan parçaların orijinal bir görünüm kazandırma amacıyla kullanılması artık hak ihlali olarak kabul edilmeyecek.
Bu durum, otomobil ve otomobil yedek parçası üreten büyük oyuncuların dışındaki görece küçük oyuncuların da orijinal görünüme sahip yedek parça üretip satabilmesinin önünü açacak. TPE, bu adımla yedek parça bulma sorununun çözülmesini ve fiyatların düşmesini bekliyor. Ekonomi Koordinasyon Kurulu (EKK) tarafından onaylanan kararla pek çok tüketicinin mağduriyeti son bulacak.
Türk Patent Enstitüsü’nün AB mevzuatları ve önceki yargı kararlarına dayanarak hazırladığı taslağa göre bir ürünün yedek parçaları artık patent korumasının dışına çıkarılıyor. Otomobil kapısı, motor bloğu veya tampon ve benzeri bölümlerde orijinal görünümlü yedek parçaların üretimi ve kullanımı patent ihlali sayılmayacak. Bu düzenlemeyle yan sanayi de büyüyebilecek.
Fakat bu tasarı sadece belirli şartları taşıyan üreticiler için geçerli hale getirilecek. Buna göre tasarımlar yenilik açısından incelenecek. Yeni ve ayırt edici olması gereken tasarımlar bu şartları taşımadığı takdirde tescil belgesi alamayacak. Ayrıca, tasarımın dünyanın hiçbir yerinde daha önceden bilinmemesi gerekiyor. Tescil süresinin dışında hazır bir patent için de itiraz hakkı gelecek. Bu taslakla birlikte patent ihlallerine de ağır cezalar verilecek.
Anayasa Mahkemesi (AYM)’nin iptal kararıyla patent ihlali konusunda uygulanacak yaptırımlar hakkında yasal bir boşluk oluşmuştu. 2 yıldan 4 yıla kadar hapis ile 27 milyardan 46 milyar TL’ye kadar para cezası ön görülmüştü.
Taslağa göre coğrafi işaret tescil maliyetleri azaltıldı ve süreçler kısaltıldı. Bununla birlikte ilan ücreti de kaldırılacak. Coğrafi işaret kullanan üreticilere amblem zorunluluğu da getirilecek. Tescil edilmiş herhangi bir coğrafi işaretin kullanım hakkına sahip olan kişi ya da kişiler, ambalajın üzerinde enstitü tarafından oluşturulan amblemi kullanabilecek. Üniversitelerdeki buluş potansiyelinin ortaya çıkarılması ve desteklenmesi, akademisyen ve öğrencilerin ekonomiye kazandırılması ve teşvik edilmesi için de önemli bir adım olarak kabul edilen karara göre üniversiteler de hak sahibi olabilecek. Kamu kurumlarında geliştirilen buluştan elde edilecek olan gelirin 3’te 1’lik kısmı buluşçuya verilecek. İşçiler tarafından geliştirilen buluşların hakkı ise işverene ait olacak.
