Motor gücünü tekerleklere ileten aksam, vites mekanizmasıdır. Bazı araç modellerinde vites mekanizması debriyaj ile aktive olur. Bazı araç modellerinde vites mekanizması aracın devir hızı doğrultusunda otomatik olarak hareket eder. Otomatik vites araba, kullanımı görece daha kolay olan bir modeldir. Öte yandan, düz vites araba modellerinin sadık kullanıcıları bulunur.
Bu iki ayrı araç modeli, fiyat, sürüş konforu gibi birtakım parametreler üzerinde değerlendirilebilir. İhtiyaçlar doğrultusunda hangi tarz araba satın alınacağına karar verilir.
Otomatik Vites Araba
Son yıllarda piyasa satış analizleri incelendiğinde otomatik vitesli araçların daha çok tercih edildiği anlaşılıyor. Bunun en önemli nedeni, otomatik vites kullanımının manuel vitese göre daha kolay olmasıdır. Bu kolaylık yüzünden, kullanıcıların çoğunluğu otomatik vitesli arabaları talep ediyor. Otomatik vites araba kullanımı, manuel araçlardan farklı olarak iki pedal üzerinden ilerliyor. Otomatik araçlarda debriyaj bulunmadığından sadece fren ve gaz pedalları kullanılır. Otomatik araçlarda bir vites topuzu bulunur ve bu topuz, frene basılarak hareket ettirilir. Otomatik viteste birtakım simgeler bulunur.
- D: İngilizce ‘’Drive ‘’ sürüş manasına gelir
- R: İngilizce ‘’Reverse ’’ geri anlamındadır
- N:İngilizce ‘’ Neutral ’’ boş vites konumudur
- P: Park modunu ifade eder.
- S: Spor vites modunu ifade eder.
Otomatik vitesli araçlar kullanım rahatlığı ile bir adım öne çıkıyor. Yavaşlamak için frene, hızlanmak için gaza basmak dışında pedallara ihtiyaç duyulmuyor. Bu nedenle ayaklar, manuel vitesteki gibi sürekli dur kalk modunda çalışmıyor. Bu durumda fiziksel ve mental açıdan sürücünün konforunu artmasına neden olur. Otomatik vitesli araçlarda yokuş kalkış desteği ile düz vites araçlardakinin aksine arabanın aniden durması problemi yaşanmaz. Ayrıca otomatik araç sürerken sadece fren ve gaz pedalı kullanılır. Bundan dolayı vites ve debriyaj için ayrıca bir zihinsel enerji harcanmaz.
Son düzenlemelere göre artık düz vites araç ve otomatik vites araç kullanımları için ayrı ayrı ehliyet alma gerekliliği doğdu. Otomatik vites ehliyeti, sadece otomatik araçları kapsar. Otomatik vites ehliyeti ile manuel araç sürülemez.
Otomatik vitesin kullanım avantajları otomatik vites araçlara olan talebi arttırır. Bu bağlamda, otomatik vites araba fiyatları, düz vites araçlara göre daha pahalı seyreder.
Otomatik vites arabalarda fren pedalına daha sık basılır. Vites modunu değiştirmek gerektiğinde ve yavaşlamak istendiğinde ayaklar fren pedalına yönelir. Bu nedenle otomatik araçlarda fren pedalı daha çabuk yıpranır ve bir süre sonra bakım masrafları artar.
Otomatik vites araçlarda yakıt tüketimi manuele göre daha çok olur. Bu da yakıt maliyetini arttırır. Manuel araçlara nazaran şanzıman sorunları, otomatik araçlarda daha çok yaşanır. Bu gibi problemler, otomatik vites araçların negatif yanlarına örnek olarak gösterilebilir.
Yarı Otomatik Vites Nedir?
Otomatik vitesin tam ve yarım otomatik olmak üzere iki farklı modeli bulunur. Yarım otomatik vites ile otomatik vites araba arasında birtakım farklılıklar vardır.
- En önemli fark; kavrama farkıdır. Yarı otomatik araçlarda tek kavrama bulunur. Bu nedenle, kalkışlar ve vites geçişleri, tam otomatik araçlara nazaran daha çok hissedilir.
- Yokuş yukarı çıkışlarda, kalkış desteği olmayan yarı otomatik araçlar kaçabilir tam otomatik araçlarda böyle bir sorun olmaz.
- Yarı otomatik araçlar, tercihen manuel vites gibi kullanılabilir.
- Yarı otomatikler, tam otomatik araçlara göre daha uygun fiyatlardan satın alınabilir.
Düz Vites Araba
Devir alma konusunda oldukça iyi düz vites araçlar, kullanım konusunda otomatik vitesli araçlara nazaran daha zor bir deneyim yaşatır. Özellikle trafiğin çok olduğu şehir içi mesafelerde, düz vitesli bir araba ile zorlanmak mümkündür.
Otomatik vites araçlarda bulunmayan debriyaj pedalı düz vites araçlarda bulunur. Düz vites, vites geçişleri sürücünün kendisinin yaptığı araçtır. Bu anlamda sürücünün aracın devir hızını dikkate alarak vites geçişlerini manuel olarak idare etmesi gerekmektedir. Düz vites araçlara bu nedenle manuel araç denir.
Düz vites araba nasıl kullanılır? Bu sorunun cevabını otomatik vites üzerinden anlatılabilir. Otomatik vites araçlarda, debriyaj sistemi yoktur. Araç, otomatik olarak vites değiştirir. Düz vites araç sürücüsünün, yol kontrolü hız kontrolü gibi olağan süreçlerin yanı sıra aracın devir hızı doğrultusunda debriyajı kullanması gerekir. Bu açıdan otomatik araç kullanıma göre düz vites araba kullanımı daha zordur.
- Düz vites arabalar, vites değişimi manuel sağlanan araçlardır. Vites değişimi için ekstra motor gücü ihtiyacı içerisinde bulunan otomatik vitesli araçlara nazaran daha az yakıt tüketirler
- Şanzıman parçaları düz araçlarda daha ucuzdur. Olası şanzıman arızalarında, düz vites araçların bakım maliyeti daha az olur
- Sürücünün tam hâkimiyeti bulunan araçlar, düz vitesli araçlardır
Bu avantajlarına karşılık, düz vites arabaların kullanımı daha zordur. Trafik içine girildiğinde, debriyaj pedalına sürekli basmak gerekir. Bu durum debriyaj sertleşmesine ve uzun vadede baskı balata erimesine neden olur. Sürücünün bacakları yıpranır ve mental açıdan zorlayıcı bir süreç yaşar.
İki tür aracın da kendine has avantajları ve dezavantajları mevcuttur. Ekonomik olarak, düz vites arabalar daha uygundur. Kullanım rahatlığı bakımından ise otomatik vitesli araçlar bir adım öne çıkar. Arabaların markaları da önemli bir unsurdur. Bazı markaların düz vitesleri oldukça kaliteli iken bazı markaların uzmanlığı otomatik araçlar üzerine olur. Bu bağlamda, hangi tip araç alınacağı, bütçe ve kullanım amacı etkenleri çerçevesinde belirlenir.
