Motor sporları denince herkesin kafasında mutlaka bir görüntü oluşuyor: Canavar arabalardan Formula yarışlarına, çamurun içinde hızlanan motosikletlerden belki de araba yarışı sahneleriyle ünlü bir filme kadar... Ancak söz konusu motor sporlarının bu şekilde zihnimizde tezahür etmesi aslında genel olarak ne izleyip ne okuduğumuzla, yani biraz ilgi alanlarımızla sınırlı. Zira oldukça geniş bir dünya anlamına gelen motor sporlarının da birçok alt dalı var. Bu spor dallarının geçmişine doğru baktığınızda ise uzunca bir tarihi olduğunu görüyorsunuz. Ancak şimdilik uzunca tarihini bir kenara bırakarak genel hatlarıyla motor sporlarının neler olduğunu inceleyelim.
Temel olarak motor sporlarını şu şekilde kategorize etmek mümkün: Pist yarışı, ralli yarışı, motosiklet yarışı ve karting. Fakat az önce de söylediğimiz gibi motor sporları dünyası oldukça geniş bir dünya ve en popüler 4 türünün yanı sıra birçok spor etkinliğinin gerçekleştiğini ve alt türlerinin oluştuğunu da görmek mümkün. Şimdilik bu 4 ana dalı biraz olsun anlatabilmekle işe başlayalım. Yazımızın sonlarına doğru ise bu sporların yansıyan ve başka biçimlere bürünen etkisini de elden geldiğince paylaşacağız.
Görsel: istockphoto.com
Pist Yarışı
Pist yarışları kapalı bir alanda, asfalt zeminde yapılan yarışlardır. Belirli bir tur sayısı belirlenir ve tüm arabalara aynı anda start verilir. Trafiğe kapalı bu yarış alanlarında tek bir turu tamamlamış olmak pek bir şey ifade etmez. Amaç tüm turları, en kısa sürede tamamlayan araba olmaktır. Pist yarışlarının başka bir ismi de "touring" dir. Eğer hala pist yarışının ne olduğunu gözünüzde canlandıramadıysanız Formula yarışlarını hatırlayın. Herkesin hafızasına kazınmış, pist yarışlarının en büyüğü desek yanlış olmaz sanıyoruz ki. Pist yarışlarında kullanılan araçların ve pistlerin tasarımı da değişiklik gösterebiliyor. Örneğin kimi araba tam bir yarış arabası görünümündeyken kimi yarışlar için binek arabası görünümde arabalar kullanılıyor. Pistler de benzerlik gösteriyor; bol aksiyonlu tasarlanabileceği gibi gerçekten tamamen tur atmaya odaklanmış pistler de kullanılabiliyor.
Görsel: istockphoto.com
Ralli Yarışı
Ralli yarışlarında, bir yarış arabası bir başka yarış arabasıyla yan yana yarışmaz, bireysel yol alırlar. Ancak amaç yine aynı: Yolu en kısa sürede tamamlayan yarışçı olmak. Ralli yarışlarında bir güzergah belirlenir. Bu güzergah normal ve özel etaplardan oluşur. Arabalar tek tek start alır ve yola koyulur. Ralli yarışlarının esası hız ve dayanıklılıktır çünkü güzergah oldukça zorlayıcıdır. Yarışçılar toprak, çamur, asfalt ve kar gibi bambaşka zeminler üzerinde yarışırlar. Rallide yarışan yarış arabalarında yalnızca pilot değil co-pilot (yani yardımcı pilot) da bulunur. Yardımcı pilotun başlıca görevi, yarış pilotuna yol notlarını okumak ve onu yönlendirmek olacaktır. Ralli yarışları, haftada bir iki yarışma yapılarak aylarca sürebilir. Bazen de sıkça yarışılarak birkaç haftada sona erebilir.
Görsel: istockphoto.com
Motosiklet Yarışı
Motosiklet yarışları da aslında kendi içinde dallara ayrılıyor ve bu ayrımı en temel olarak pist yarışları ve arazi yarışları olarak ayırmak mümkün. Pist yarışları, yine tur üzerine kuruludur. Bireysel yarışlardır ve pistin uzunluğun göre de yapılacak tur sayısı değişiklik gösterir. Bunun dışında motosiklet yarışlarının motokros, enduro ve drag gibi türleri vardır. Drag, virajsız parkurda 400 metrede iki kişinin yarışmasıdır. Motokros, toprak zeminlerde yapılıyor ve birçok engel ve atlama rampalarından oluşuyor. Tur mantısı burada da var ancak pistteki mantıkla eşdeğer değil. Enduro ise özel ve normal etaplardan oluşur. Burada da ralli mantığı geçerli ancak parkur uzunluğu tur bazında da da belirlenebilir.
Görsel: istockphoto.com
Karting
Kart ve go-kart olarak da bilinen karting yarışlarına fikir olarak eğlence alanlarından aşinayız aslında. Ancak çok fazla pilotun da buradan yetiştiğini söylemek mümkün. Sprint, endurance ve speedway olarak 3 formattan oluşuyor. Sprint yarışları, virajlı pistlerden oluşur ve uzunluk 400 - 1600 m arasında değişir. Yaklaşık 15 dakika süren bu karting türü için en esaslı olanı demek mümkün çünkü Karting Dünya Şampiyonası da Sprint olarak yapılıyor.
Ancak motor sporları bu kadardır desek biraz yanlış olur. Yukarıda da bahsettiğimiz gibi temel motor sporlarının yankıları birçok şekilde dönüşerek ortaya çıkıyor. Bunlardan bazıları ise otokros, tırmanma, off-road gibi motor yarış türleri.
