Fren balataları ve fren diskleri, sürüş güvenliği bakımından belki de bir arabanın en önemli ilk 5 parçası arasında yer alır. Bu yüzden de vakti geldiğinde fren sisteminin bakımını yaptırmak hayati önem taşır. Güneşli bir günde, güzel bir müzik ve manzara eşliğinde saatte ortalama 90 km hızla seyrederken aniden durmak gerektiğinde fren balataları ve fren diskleri olması gerektiği gibi çalışmaması bir felaketle sonuçlanabilir. Bu tip bir durumla karşı karşıya kalmamak için ise aracınızın frenlerinin düzgün çalışmadığının önceden farkına varmış ve bu sorunu gidermek için teknik servise başvurmuş olmanız gerekli. Aracınızın fren sisteminin olması gerektiği gibi çalışmıyor olabileceğinin farkına varmak için ise seyir esnasında sizi uyaracak bazı bulgulara dikkat etmeniz yeterli. Frenlerin iyi çalışmadığını işaret eden en temel bulgular arasında aracın ön panelinde yanan fren lambası ya da aracın durması gerektiğinden daha uzun bir mesafede durabilmesi sayılabilir. Bunların dışında fren balatalarının ve fren disklerinin, hatta tüm fren sisteminin kontrole ihtiyacı olduğunu anlamaya yarayacak diğer işaretlerin detayları için yazımızı okumaya devam edin.
Görsel: istockphoto.com
Fren Balatası
Çoğu araba, vitesli bisikletlerde de kullanılan tipte fren balataları kullanır. Bu düzeneklerde hidrolik sistem, pergeller olarak bilinen bir dizi yastıklı kelepçeyi tetikleyerek rotor olarak bilinen bir disk üzerinde birbirlerini sıkmalarını sağlar. Balata ve rotor arasında oluşan sürtünme sonucunda da araç durur. Tahmin edileceği üzere fren balataları kullanıma bağlı olarak zamanla incelerek frenleme kabiliyetlerini de kaybetmeye başlar. Arabaların bakımları esnasında fren balatalarının kontrolü de zorunlu olduğundan aşınmaya veya eskimeye başladıkları da kolaylıkla tespit edilebilmektedir. Yine de belirli periyotlarda sürücülerin bu kontrolleri kendilerinin yapmasının bir zararı yok. Jantların arkasından kolaylıkla görünen balatalarda eskime, incelme ya da çukurlar görüldüğü durumlarda mümkünse balataların bakımının yaptırılması ya da yenilenmeleri gerekmektedir.
Frenden Gelen Yabancı Sesler
Frenlerin kontrol edilmesi gerektiğinin bir diğer işareti ise fren balatalarından gelen alışılmadık seslerdir. Otomobil üreticileri, arabalarda frene basıldığında fren balatalarının ses çıkarmaması için özel cihazlar monte ederler. Bu nedenle frenlerden tıkırtılar ya da alışılmadık sesler gelmeye başladığında, aracın yeni balatalara ihtiyacı olduğu rahatça düşünülebilir. Fren pedalına sonuna kadar basıldığında oluşan tiz ve yüksek ses de balataları çevreleyen küçük metal parçaların değişme zamanının geldiğini gösteren diğer bir işarettir. Bu ses camlar açıkken rahatlıkla duyulabilir, bu yüzden arabayı dinlemek, bu ve benzeri diğer durumlar için büyük önem taşır.
Arabanın Sağa veya Sola Çekmesi
Seyir ya da frenleme esnasında arabanın sağa veya sola doğru çekmesi, fren balataları veya fren diskleri ilgili bir problemi işaret ediyor olabilir. Bir arabanın fren problemi yüzünden bir tarafa çekmesini açıklayacak iki senaryo bulunur. Birincisi, fren yaparken kumpasların eşit olmayan şekilde hareket etmesine neden olacak çökmüş fren hortumları, diğeri ise tekerleklere eşit olmayan basınçlar uygulayan eskimiş fren balataları. Bununla birlikte, arabanın bir yöne doğru fazla çekmesi yanlış şişirilmiş veya aşınmış lastiklerden de kaynaklanabilir. Sorunun neden kaynaklandığını anlamak için bir teknik servise gitmek gerekir.
Frenleme Esnasında Oluşan Titreşim
Frene basıldığında hissedilen titreşim, çarpık fren disklerinin habercisidir ve fren disklerinin aşınmasının sebebi de uzun süre aşırı stres altında kullanımdır. Yokuş aşağı inerken ya da araba ile ağır şeyleri çekerken sık sık fren kullanılması durumunda, sürtünme ile ortaya çıkan ısı metallere zarar vererek şekillerinde bozulmalara neden olur. Bu gibi durumlar haricinde frenleme esnasında direksiyonda titreşim hissedildiğinde fren disklerinin mutlaka kontrol ettirilmesi gerekir.
Görsel: istockphoto.com
Fren Pedalının Tepkileri
Titreşimin yanı sıra fren pedalının verdiği tepkiler de aracın fren sisteminin kontrol vaktinin geldiği konusunda fikir sahibi olmaya yardımcı olabilir. Aşırı yumuşak bir fren pedalı aşınmış balatalar, hava kaçağı ya da fren sıvısının sızıntısı gibi sorunları işaret ediyor olabilir. Tam tersi durumlarda, çok sert pedallar ise yıpranmış fren diski veya kirli ya da nemli fren sıvısının işaretidir. Bazılarını sürücülerin kendilerinin de çözebileceği bu durumlarda işi bilen profesyonellerden yardım almak ise en mantıklı yol olacaktır.
Güvenli sürüşün en önemli unsurlarından biri olan fren sisteminin bakımı ve tamirlerini aksatmamak gerekir. Modele göre değişse de ortalama 50 bin kilometrede bir değişmesi gereken fren balatalarında araçların kullanıldığı alan ve kullanım sıklıkları da etki etmektedir. Frenlerin sağlığı ile ilgili herhangi bir şüphe duyulduğunda, zaman kaybetmeden bir profesyonelden yardım almak ve gerekli olan işlemleri yaptırmak da hayati önem taşır.
