Engelli kişilerin günlük hayatlarında karşılaştıkları zorluklardan biri de ulaşım. Her ne kadar bu konuda geliştirilmeler yapılmaya çalışılıyorsa da trajikomik manzaralarla karşılaşmak da maalesef çok olası. Hissedilebilir yüzeyli yolların bir mozaik misali düzenlenmesi ya da bu yol üzerine başka yapılar konması gibi manzaralar insanı üzülüyor ve hayrete düşürüyor. Yine de bu hatalar, gelişim adına ilerlenecek yolda bir engel olmamalı tabii ki.
Ulaşım konusunu yeniden ele alalım. Toplu taşıma araçlarında da son zamanlarda engelliler için birtakım düzenlemeler yapılıyor ve günden güne artıyor; görmezden gelmemek gerek. Ancak kişisel araçların her zaman daha rahat ve konforlu hissettirdiği de aşikar. Engelli bireylerin topluma katılabilmesi için de bazı ayrıcalıklar tanınıyor ve bu ayrıcalıklardan biri de engelli vatandaşlara 2017 yılında belirlenen ÖTV indirimi ya da ÖTV muafiyeti. Bu hakkın indirim ya da muafiyet olarak tanımlanmasını belirleyen kriter ise bireyin engel seviyesi.
Görsel: istockphoto.com
Bu yasa 2018 yılının ocak ayından itibaren geçerli olmaya başladı. Bu yasadan yararlanmak için satın alınacak aracın fiyatının ise 200.000 TL'yi geçmemesi gerekiyor. Ancak burada dikkat edilmesi gereken bazı noktalar var.
Öncelikle engelin sağlık raporu ile tasdik edilmesi gerekiyor. Bu raporda engel seviyesi yer alıyor ve engel seviyesi %90 ve üzeri ise engelli bireyler özel tüketim vergisinden tamamen muaf olarak araç satın alabiliyorlar. Yukarıda da belirttiğimiz üzere, aracın 200.000 TL'yi geçmemesi gerekiyor ancak bu ücret, araç teslim bedeli esasen. Yani aracın özel tüketim vergisi, diğer vergiler ve eklentilerle birlikte belirlenen fiyatı. Satın alınacak aracın vergisiz fiyatı 150.000 TL ise bu muafiyet geçerli sayılmıyor. Anahtar teslim bedelinin 200.000 TL'yi geçmemesi gerekiyor.
Özel tüketim vergisi indiriminden yararlanmak için ise yine muafiyette olduğu gibi durumun sağlık raporuyla kanıtlanmış olması gerekiyor. Ancak burada belirtilen engel oranı %40 ve üzerinde olmalı. Sağlık raporunda %40 ile %90 arasında engeli belirtilmiş bireyler, muafiyetten değil fakat özel tüketim vergisi indiriminden faydalanabiliyorlar. Bu indirimin tutarı ise sağlık raporunda belirtilen engel oranına göre değişiklik gösterebiliyor.
Engelli araç alımı şartları da yine kişinin sağlık raporunda belirtilen engel seviyesine göre değişiklik gösterebilen şartlardan. Örneğin aracı kendi kullanacaksa engelli ehliyetine sahip olması gerekiyor. Ya da arabayı kendi kullanamayacak olan engelli kişiler, satın alacağı arabayı 3. dereceye kadar yakın olan bir akrabasının üzerine alabilmekte. Tabii ki bu kişilerin de B sınıfı ehliyeti olması gerekliliği söz konusu. Başka bir kısıt ise özel tüketim vergisinden yararlanabilmek için satın alınacak arabanın motor gücünün 1.4'ün üzerinde olmaması. Şayet aracın motoru bu belirlenen motor gücünün üstündeyse herhangi bir muafiyet ya da indirimden yararlanılması söz konusu değil.
Engelli araç alımı içinse ihtiyaç olan evrak sayısı çok fazla değil. Eğer araç engelli kişi için alınacak ve bir başkası tarafından kullanılacaksa kullanacak kişinin ehliyeti de engelli bireyin evrakları arasında yer almalı. Engelli kişiden beklenen evraklar arasında da öncelikle sağlık raporu var. İçinde tüm uzmanlıkları bulunan tam teşekküllü bir hastaneden engelli raporu alınmalı. Bu rapor bireyin engel statüsünü, araç kullanma durumunu ve nasıl bir aracı kullanacağı görüşünü içerir. Bir diğer gerekli evrak ise ehliyet.
Görsel: istockphoto.com
Engelli bireylere tanınan bu muafiyet ve indirim ise çoğu insanın kafasına bir soruyu uyandırıyor: Bu yasa ile engelli bir birey üzerinden başkasına araba alınabilir mi? Böyle bir durum söz konusu değil zira bunu yapan kişiler için de suç sayılıyor. Çünkü vergi kaçakçılığı anlamına geliyor ve cezası da oldukça ağır. Tüm vatandaşlar vergi ödemekle yükümlü ve bu ayrıcalık engelli vatandaşlar için kabul edilmiş bir yasa. Yasayı çiğnemek anlamına geliyor.
Ancak yukarıda da bahsedildiği üzere %90 üzerinde engeli bulunan kişiler için 3. dereceye kadar olan akrabaların üzerine araba alınabiliyor.
Engelli indirimiyle alınan arabaların satılması da yine yasayla kısıtlanmış durumda ve en az 5 yıl satışa çıkarılamıyor. Çünkü bu yasa bireylerin hayatını kolaylaştırmak adına oluşturulduğundan indirimle alınan arabanın satılması, suistimal anlamına geliyor. Aracı satmak istediğiniz takdirde ise aracın ÖTV'si hesaplanarak sizden tahsil ediliyor.
