Trafikte araba kullanırken kurallara uymamanın ve suç işlemenin bedeli yalnızca para cezası değil. Aynı zamanda ceza olarak ehliyet puanınız da düşüyor. Kimi ceza 5 puandan başlar iken kimisi 20 puana kadar çıkıyor. Sürücüler "bana bir şey olmaz" mantığında hareket etse de aslında puan sistemi, para cezasından daha caydırıcı. Ehliyet ceza puanının da sınırı var. Bu sınır 1 takvim yılı içerisinde 100 puan anlamına geliyor. Cezanız 100 puana ulaştığında ise, bazı yaptırımlarla karşılaşıyorsunuz.
Görsel: istockphoto.com
Peki 100 puanı doldurursanız -ki, gerçekten bu puana erişmek için çabalamanız lazım- karşınıza çıkan manzara pek de hoş olmayacaktır. Sonucu, ehliyetinize el konulması. Aslında bu el koyma durumu da oldukça anlayışlı sayılır. Çünkü sürücü belgenizin kalıcı olarak iptal edilmesi için bir değil, iki değil tam üç kez ehliyetinize el konulması gerekiyor.
Eğer bir takvim yılı içerisinde ilk kez 100 ceza puanına ulaştıysanız ve ilk kez ceza alıyorsanız, cezanız kısa bir dönem sürüyor. Sürücü belgeniz 2 ay süreyle geri alınıyor.
İkinci kez kaptırıyorsanız ise bu süre biraz daha uzun. Eğer akıllanmadıysanız ve yine bir takvim yılı içinde 100 ceza puanına ulaştıysanız, ehliyetiniz 4 ay süreyle geri alınıyor.
Sonunca üçüncü kez 100 ceza puanına ulaşıp ceza almayı başarırsanız da sürücü belgenize tamamen elveda demek zorunda kalıyorsunuz. Çünkü bu sefer araba ehliyetinize el konuluyor. Ve yalnızca el konulmakla kalmıyor, iptalinin sağlandığına emin olabilirsiniz.
2 ya da 4 ay dayanırım diye iç geçirenleri de düşünüyorlar. Eğer 100 ceza puanını doldurduysanız, karşılaşacağınız tek şey bir süre çok severek aldığınız arabanızı keyifle kullanamamak ya da araba ile iş yapıyorsanız işinize ara vermek olmayacak. Birinci defasında eğitime girmek zorundasınız. Eğer bu süreci ikinci kez yaşıyorsanız da psiko-teknik değerlendirmeden ve psikiyatri uzmanının muayenesinde geçmek zorundasınız. Eğer bu muayeneden geçemezseniz, ceza sürenizi doldurmanız Trafik Ceza Kanunu için hiçbir şey ifade etmez. Yine sürücü belgenize elveda diyebilirsiniz.
Psiko-teknik değerlendirme nedir derseniz, Avrupa'da uzun süredir kullanılan bir sistem olduğunu söyleyebiliriz. Amacı ise; yolcu taşıyan kişiler arasından "doğru şoför" seçimini en sağlıklı şekilde, bilimsel tekniklerin desteğiyle yapabilmektir. Ülkemizde de yolcu taşıyor ya da ticari araç kullanıyorsanız bu değerlendirmenin sizin için de zorunlu olduğunu belirtmekte fayda var. Böylece yapılan değerlendirmeler ile sürücü hatalarından kaynaklanan kazaların önüne geçilmesi hedefleniyor.
Bu değerlendirme sürecinde "psiko teknik test"ine tabii tutuluyorsunuz. Bu testin amacıysa duyu ve karakter odaklı olarak sizi analiz etmek. Dikkat seviyesi, muhakeme yeteneği, tepki hızı, koordinasyon, görsel algı, hız mesafe çarpışma zamanı tahmini, görsel süreklilik, sürekli ve seçici dikkat gibi psiko teknik becerileriniz, bu test aracılığıyla ölçülerek analiz ediliyor ve size "doğru şoför" olup olmadığınız söyleniyor.
Görsel: istockphoto.com
Bu test sonucunda yapılan değerlendirmenin de tabii ki bir geçerlilik süresi var. Bu süre ise 5 yıl ile sınırlı. Ancak psiko teknik değerlendirme ile becerileriniz ölçümlenecekse yalnızca bunun verilerine güvenmeyin. Çünkü bu değerlendirme, psikiyatri muayenesinden önce gerçekleştiriliyor. Ve tek başına bir geçerliliği olmadığını söylemek yanlış olmaz. Çünkü nihai verilecek kararda psikiyatri muayenesi sonucunun da etkisi var. Yani iki sonuç beraber değerlendiriliyor. Sürücü olmanıza engel bir durum var mı yok mu, karar veriliyor. Bu kararı belirten çift nüsha rapor düzenleniyor.
Psiko teknik değerlendirme için yapılacak testte en çok karşılaşılan ve sık sık yapılan hatalar da mevcut tabii ki. Bunların başında ise aşırı hız, takip mesafesini ayarlayamama, yanlış sollama, algılama eksiklikleri ya da karar vermede eksiklik ve yanlışlık, alkol alışkanlıkları, yorgun ve uykusuz araç kullanımı gibi maddeler yer alıyor. Eğer en az bir kez araba kullandıysanız ya da ehliyetiniz varsa bu maddelerin zaten oldukça tehlikeli ve can güvenliğini sarsan durumlar olduğunun farkındasınızdır.
Ceza puanları ve ehliyete el koyma gerekliliklerinden bahsetmişken 2018 cezalarına da bakmakta fayda var. En ağır cezalardan biri olan ehliyetsiz araba kullanmanın cezası 2018 yılı itibariyle 1763 TL para cezası anlamına geliyor. Ruhsat çıkarmada usulsüzlük, en yüksek ceza demek: 17.065 TL, en düşük ceza ise taşıma sınırı üstünde yolcu almak. O da 85 TL anlamına geliyor. Trafik işaret ve levhalarına uymayanlar için ise 108 TL'lik ceza belirlenmiş.
