Araba alırken ihtiyaçlarınıza göre nasıl bir araç satın almanız gerektiğine karar verirsiniz. Otomobil kullanıcıları, bu satın alma işleminde birçok karar aşamasından geçer. Bu kararlar arasında en önemlilerinden biri de arabanın şanzımanıyla ilgilidir. Arabayı kullanacak kişinin tercihi, konforu; şehir içi trafik, yakıt tüketimi, ekonomik sebepler gibi birçok değerlendirme yapılarak aracın otomatik mi yoksa düz vites mi olması gerektiğine karar verilir. Bu yazımızda bu kararı henüz kesinleşmemiş alıcılara iki şanzıman tipi arasındaki farkları anlatmayı amaçladık.
Vitesin düz mü yoksa otomatik mi olduğunu, şanzımanının yani vites kutusunun çalışma prensibi belirler. Düz viteste sürücü manuel olarak vitesi değiştirirken, otomatik viteste araç hız ve motor devri arasında bir bağlantı kurarak vitesi kendisi değiştirir. Buna bağlı olarak konfor, manevra yeteneği, yakıt tüketimi gibi konular iki vites tipine göre farklılık gösterir. Bu farklılıklar ise düz vites araba ve otomatik vites araba arasındaki avantaj ve dezavantajlarını belirler.
Otomobille ilgili en büyük tartışma konularından biridir hangi vites çeşidinin daha avantajlı olduğu. Hal böyle olunca otomobil almak isteyenlerin kafalarını, yine en çok bu konu karıştırır. ’’Otomatik vites mi yoksa düz vites mi daha seri?’’, ’’Hangi araba daha az yakar?’’ gibi sorularla çeşitli platformlarda tartışılan ve kafalarda soru işareti oluşturan bu konu hakkında en doğru kanıya varabilmek adına bu iki vites çeşidini araştırdık. Avantaj ve dezavantajlarını, tercih edilirlik oranlarını, sürüş deneyim ve farklılıklarını sizler için karşılaştırdık.
Görsel: iStock.com
Düz Vitesin Otomatik Vitese Göre Avantajları ve Dezavantajları
Düz, yani manuel vitesli araçlarda sürücü, vites geçişlerini debriyajı kullanarak kendisi ayarlar. Araç, vites değişimine daha hızlı uyum sağlar ve devir alır. Böylece motordan daha güçlü performans elde edilir. Bu da sürücüye, aracın kontrolünün tamamen kendisinde olduğu hissini verir. Birçok sürücüye göre bu his, gerçek araba kullanma keyfi anlamına gelir.
Buna karşılık, yapılan araştırmalar kanıtlamıştır ki, sürücüler düz vitesli araç kullanırken otomatik vitesli araç kullananlara göre daha stresli olurlar. Çünkü koordine bir şekilde gaz, fren ve debriyaj kontrolü iki ayak ile sağlanırken, bir elle direksiyonu tutup diğer elle vites değiştirmek gerekir.
Düz vitesli araçlarda yakıt tüketimi, otomatik vitesli araçlara göre daha azdır. Çünkü otomatik vites, çalışma sırasında ve devir değişiminde daha fazla motor gücüne ihtiyaç duyar.
Günümüz teknolojisinde, düz viteslilere göre daha az yakan otomatik vitesli araba modelleri mevcut olsa da, genel olarak düz vitesli araçlar bu alanda hala daha avantajlıdır.
Düz vitesli arabaların parçaları otomatik viteslilere göre daha ucuzdur. Bu durumda, oluşması muhtemel bir hasar karşısında çıkacak masraf, otomatik vitesli bir aracın bütçeye vereceği zarardan daha az olacaktır.
Görsel: iStock.com
Otomatik Vitesin Düz Vitese Göre Avantajları ve Dezavantajları
Yapılan araştırmalara göre otomatik vitesli araç sürücüleri, pedallar ve vites yerine sadece yolla ilgilendikleri için kendilerini daha rahat hissederler. Bu, vites değişimi ve debriyaj kullanımı olmadan, sadece direksiyon ve yola odaklanarak saatlerce yorulmadan araç kullanmaya olanak verir. Aynı zamanda, herkesin ortak çilesi olan sıkışık trafikte yol almak, debriyaj olmadığı için daha kolaydır
Buna karşılık yapılan başka bir araştırma göstermiştir ki, cep telefonu gibi dikkat dağıtan nesnelerle ilgilenme olanağı daha yüksek olduğundan, otomatik vitesli araç kullanan sürücüler dikkate dayalı kazalara, vitesli araç kullanan sürücülerden daha fazla sebebiyet vermektedirler.
Otomatik vitesli araçların parçaları daha maliyetlidir. Buna karşın, ikinci el olarak satış aşamasındaki otomatik vitesli bir araç, düz vitesliye kıyasla sahibini daha memnun eder. Çünkü daha pahalıya satılır.
Türkiye’deki otomobil satış rakamları, Otomotiv Distribütörleri Derneği tarafından her yıl açıklanmakta. 2017 yılı için yayınlanan rapora göre, Türkiye’de otomatik vitesli araçlar düz vitesli araçlardan yaklaşık %20 daha fazla satılmışken, Amerika’daki araç satışlarının %96’lık büyük kısmı otomatik vitesli araçlardan oluştu. Bu bilgiler ışığında denilebilir ki gelişen teknolojisi ve sağladığı konfor sayesinde otomatik vitesli araçlar düz viteslilere oranla daha fazla tercih edilmektedir.
Kısacası, iki vites çeşidinin de kendine göre ve kişiden kişiye göre farklılık gösteren avantaj ve dezavantajları vardır. İkisi de sürücüsüne farklı sürüş deneyimleri sunar. Tercih aşamasında tüm bu çevresel, bütçesel ve kişisel faktörler ile özellikler göz önünde bulundurularak karar verilmelidir.
