Araç klimaları, 1939 yılında lüks otomobil markası Packard’ın klimayı arabalarında ilk defa kullanması ile otomotiv endüstrisine girmiştir. O yıllarda öncelikle lüks arabalarda kullanılan araç klimaları, günümüzde hemen her araçta bulunarak araba sahiplerinin yıl boyunca mevsim farketmeksizin konforlu bir sürüş deneyimi yaşamalarına yardım etmektedir. Teknolojinin gelişmesiyle temel konseptte çok fazla değişiklik yapılmamasına karşın araç klima sistemleri gelişimine sürekli olarak devam etmiştir.
Tüm araç klimalarının araç içindeki havayı soğutmak ve oluşan nemi ortadan kaldırmak olmak üzere iki görevi vardır. Hatta bazı araç klimalarının sahip olduğu defrost özelliği sayesinde klima otomatik olarak devreye girer, araç içi sıcaklığı düzenler, ön camda oluşan nemi ortadan kaldırır. Bu özellik aslında sürücülerin görüş açısının korunabilmesi adına da oldukça önemlidir. Peki, günümüzde yokluğunu hayal bile edemeyeceğimiz ve araçlara hem konfor hem de güvenlik sağlayan araç klimaları nasıl çalışır biliyor muyuz?
Görsel: istockphoto.com
Araç Klimaları Nasıl Çalışır?
İster arabada olsun ister başka bir yerde, havanın soğutulmasını sağlayan her sistem neredeyse aynı şekilde çalışır. Soğutulması istenilen alandaki sıcak hava sisteme alınır ve soğutulmuş hava ile değiştirilerek ortama verilir. Araç klimaları da neredeyse tüm üreticilerde aynı olan birkaç ortak bileşenden oluşmaktadır. Araç klimaları nasıl çalışır sorusunun cevabına, klimaları oluşturan kompresör, kondansatör, evaporatör, valf ve kurutucunun görevlerini, çalışma şekillerini inceleyerek ulaşabiliriz.
Kompresör: Gücünü motordan alan ve araba klimalarının kalbi sayılan kompresör, sisteme alınan soğutucuyu sıkıştırarak sıcak havanın ortadan kaldırılmasını ve soğuk havanın üretilmesini sağlayan bir pompadır. Sadece gazları sıkıştırabilen bu parçanın sıvı temasından korunması, hem sistemin düzgün çalışması hem de uzun vadedeki sağlığı için büyük önem taşır.
Kondansatör: Kondansatör temel olarak bir radyatördür ve arabalarda bulunan radyatörlerle aynı amaca hizmet eder. Yani sıcak havayı arabadan uzaklaştırır. Klima çalıştığında soğutucu, kompresörden kondansatöre basınçlı gaz halinde gelir. Bu gazın basınçlandırılması ve kondansatöre taşınması da yoğun bir sıcaklık oluşturur. Kondansatörün sahip olduğu borular sayesinde soğutucu tekrar sıvı hale gelene kadar soğutulur. Yoğuşma adı verilen bu olayda kısaca kondansatör gazı sıvı hale getirerek sistemin soğutmaya başlamasına yardımcı oluyor.
Görsel: istockphoto.com
Evaporatör: Buharlaştırıcı adıyla da bilinen evaporatör, araç klimalarının en önemli bileşeni olup kondansatörün tam tersi görev yapan bir başka küçük radyatördür. Kondansatörde aşırı soğuk hale getirilmiş sıvı soğutucu, evaporatörden geçerken daha da soğur ve arabanın kabinine yayılmak için hazır hale gelir. Gaz halindeki soğutucu büyük miktarda sıcaklığı emebilecek güçtedir ve araç içine yayıldıkça ortam sıcaklığının da azalmasını sağlar. Tüm kabini dolaşan bu gaz formundaki soğutucu daha sonra tekrar kompresöre döner ve tüm işlem baştan başlar. Evaporatör ayrıca arabada bulunan havanın nemini de alarak sürücülerin daha serin hissetmelerini sağlayan bir klima bileşenidir.
Termal Genleşme Valfi: Termal genleşme valfi, araç klimalarındaki soğukluk ayarının yapılmasını sağlamaktadır. Sistem içerisindeki basınç miktarına bağlı olarak soğutma ayarını değiştirmeye yarayan bu valf, evaporatörde bulunan soğutucunun akışını da kontrol eder.
Kurutucu veya Akümülatör: Alıcı-kurutucu olarak da bilinen kurutucu, araba klimalarında bir güvenlik mandalı görevi görür. Kurutucu temel herhangi bir sıvı soğutucunun kompresöre ulaşmasını ve kompresöre sızabilecek diğer sıvıların engellenmesini sağlar. Oluşabilecek en küçük sızıntı veya yapılabilecek dikkatsiz kurulumlar sistemde nem oluşmasını sağlayacağından kurutucunun sistemi koruması büyük önem taşımaktadır. Ek olarak sahip olduğu filtre ile araç klimalarında bulunabilecek kirletici maddeleri de tutarak sistemin bu maddelerden korunmasını sağlar.
Araç Klimalarında Gaz Şarjı
Yazın yaklaştığı zamanlarda ve yaz dönemi boyunca araç klimalarında yapılan gaz değişimleri hakkındaki reklamları daha sık görmeye başladığınızı fark etmişsinizdir. Duyulan tüm şüphelerin aksine, gaz şarjı araç klimalarının düzenli çalışmalarına devam etmeleri açısından son derece önem taşımaktadır. Sistemde bulunan soğutucu gaz miktarının gerekenden daha az olması, motor yağının gerekenden az olmasıyla aynı öneme sahip. Bu nedenle sürücülerin araç klimalarına düzenli aralıklarla bakım ve soğutucu gazı şarjı yaptırmaları büyük önem taşıyor.
Yaz aylarında, yoğun trafikte ya da uzun tatil yolculuklarında sürücü ve yolcularının, yoğun sıcağa maruz kalmaktan koruyan ve yolculukları keyifli hale getiren klimalar hayatımızda olduğu için çok şanslıyız. Çalışma sistemleri biraz karmaşık gibi görünse de, insanlara verdiği sürüş keyfi neredeyse herkeste aynı. Yapmanız gereken tek şey, aracınıza binip klimayı açıp 1940’lı yıllara bir selam yollamak.
