Araç Alımında Kapora Süreçleri

Araç alım satım süreci meşakkatli ve uzun bir süreçtir. Bu süreç içerisinde pek çok farklı aşamalar bulunur. Ön görüşme, noter süreci ve kapora süreci gibi farklı aşamalar bulunur. Araç almadan evvel detaylı bir şekilde ön hazırlık çalışması yapmak önemlidir. Böylece süreç içerisinde karşılaşılacak durumlara karşılık hazırlıklı olunur. İnternette bulunan çeşitli blog yazıları ve araç alım satım uygulamaları üzerinden bilgi toplanabilir. Bu bilgiler yetmez ise yakın zamanda araç alım satımı yapmış tanıdıklara danışılabilir. Araç alım satım masrafı olan maliyetli bir süreçtir. Bu maliyetlerin hangi kalemlerden oluştuğu ve maliyetlerin alıcı mı satıcı mı tarafından mı ödeneceğini önceden bilmekte fayda vardır. Kapora bir ön ödeme içeriğidir. Alınmak istenilen şeyin, satıcı tarafından başkalarına satılmaması adına ödenen bir paradır. Kapora pek çok işleve sahiptir. Kapora ödeyerek, son karar verilene kadar alınmak istenilen şey hakkında araştırma yapma zamanı kazanılır. Ayrıca, alınacak şeyin başkaları tarafından alınmasının önüne geçilerek, bu süreçte alınacak şeye dair gerekli hazırlıklar yapılabilir. Araç alım satım işlemleri sırasında kaparo kullanmak popüler bir yöntemdir. Satıcı kapora aldığı için, alıcının niyetinden emin olurken alıcı ise aracı almak için nakit toplama sürecine rahat bir şekilde girebilir.  Kapora bağlanma parası da denir. Bu anlamda kapora bir işlemin, ticaretin yapılacağına dair niyetin göstergesidir. İşler istenildiği gibi gitmez ise alıcının fırsat maliyeti bir nebze de olsa karşılanmış olur. Araç alım satım sürecinin önemli aşamalarından biri kaparo süreci teşkil eder.

Kaporanın araç alım satım sürecinde hem alıcıya hem satıcıya önemli getirileri olur:

 

Araba alım satım sürecinde ödenen kapora Türkiye Hukuk kuralları içerisinde tanımlanan bir bedeldir. Bu anlamda bu işlemin hukuki bir işlem olduğu söylenebilir. Alıcı ile satıcı alışverişi yapılacak olan araç üzerinde ve onun değeri konusunda anlaşılır. Kapora aracın belirlenen değerinin bir kısmına tekabül eder. Kapora verilerek araç alım satımı konusunda ilk adım atılmış olur.

 

Satıcı, satıştan vazgeçerse alıcının kaporasını isteme hakkı doğar. Alıcı, aracı satın almaktan vazgeçerse araç kapora iadesi satıcının inisiyatifine kalır. Türkiye araç alım satım piyasasında, kaparo değerine ilişkin farklı görüşler vardır. En sık kullanılan yöntem, araç fiyatının %2’si ile %5’i arasında değişen bir değerdir.  100.000 TL değeri olan bir araç için 5.000 TL’ye kadar kaparo değeri biçilebilir. Kaparo değeri belirlendikten sonra nakit olarak satıcıya verilir. Dileyenler, banka üzerinden EFT veya havale yaparak, kaparo transferini kayıt altına alır.

Elden nakit olarak verilen para her zaman için bir risk unsuru taşır. Kayıt altına alınmayan para transferlerinin belgesi olmaz.  Araç sahibi, kapora aldıktan sonra aracın değerini arttırabilir. Bu durumda alıcı, kaporasını iadesini talep eder. Ancak elden verilen paranın kaydı olmadığından iade talebi sonuçsuz kalabilir.

 

Kapora banka üzerinden gönderildiğinde kayıt altına alınmış olur. Kapora için alıcı ile satıcı arasında araç kapora sözleşmesi yapılır. Böylece aracın noterde satış işlemlerini tamamlanana kadar alıcı ile satıcıyı bağlayacak olan geçici bir belge yaratılmış olur. Bu belgeye dayanarak, olası mağduriyetlerin önüne geçilir. Kaporayı elden verenler, kapora verdiklerine dair tanık gösterebilirlerse iade talebinde bulunabilirler. Yine de en güvenli yol banka üzerinden transferi gerçekleştirip kapora sürecini kayıt altına almaktır.

Araç alım satım sırasında birtakım masraflar ortaya çıkar. Bu masrafların pek çoğu Noter işlemleri sırasında oluşan masraflardır. Bu masrafların kimin tarafından ödeneceğine dair kafa karışıklığı yaşanabilir. Bu çerçevede araç alım satım masrafı konusu incelendiğinde, bu masrafların alıcı tarafından ödemesi gerektiği anlaşılır. Noter masrafları farklı kalemlerden oluşur ama bu masrafların hepsini alıcı öder.

Noterde araç alım satım işleminin sağlıklı bir şekilde ilerlemesi için:

 

Sıfır kilometre araç alımlarında ÖTV ödemesi bulunur. Engelli araç alım şartları ise farklıdır. Engelliler ise araç alımı esnasında ÖTV indiriminden yararlanır.

 

%40 Engelli raporu bulunanlar, H sınıfı ehliyet sahibi olur. %90 engelli raporu bulunanlar, raporlarında özel engelli aracını kullanmaya engel bir durumları yoksa H sınıfı ehliyet alabilirler. Ancak raporda özel engelli aracı kullanılmasına engel bir içerik mevcutsa ehliyet alamazlar. Bu durumda, %90 engelli raporu bulunan bireyin birinci dereceden üçüncü dereceye kadar olan yakınları ÖTV ödemeden araç alıp, kullanabilirler. Engelli raporu bulunanlar, H sınıfı ehliyeti alabilir. Otomobil veya motosiklet için H sınıfı ehliyet geçerlidir. Engelli bireyler, ayrı araçlar için aynı sınıf ehliyeti kullanır. Burada önemli olan nokta, engelli raporunda, özel engelli aracı kullanmaya mani bir durumun olmaması gerekliliğidir. Bu şart sağlanıyorsa engelli birey araç sahibi ve H sınıfı sahibi olabilir. Engelli bireyleri kapsayan ÖTV indirimi, sadece sıfır kilometre araç alımı esnasında geçerli olan bir durumdur. İkinci el araç alımında, engelli bireyler ÖTV indiriminden faydalanamazlar.