Birçok otomobil tutkunu, otomobil modelleri, performans ve yakıt gibi konularda bilgi sahibi olsa da otomobil tutkunu olan herkes araba motorlarıyla ilgili aynı bilgi birikimine vakıf olmayabiliyor.
Otomobil motorlarının birden çok farklı çeşidi, özelliği ve türü vardır. Motorlar kendi aralarında zamanlamasına göre, yakıt tipine göre, yanma yerine göre, yapım özellikleri ve silindir sayısına göre farklılıklar göstermektedir. Bu farklılıkları detaylı şekilde açıklayarak motorlar konusunda bilmeniz gerekenleri sıraladık. Keyifli Okumalar;
Öncelikle motor tanımıyla başlayalım. Motor, yakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çevirerek aracı harekete geçiren bir makinedir.
Görsel: istock.com
Kullandığı Yakıta Göre Farklılaşan Motorlar
Motorlar kullandığı yakıt tipine göre farklılık gösterebilir. Araba üreticileri uzun yıllardır genellikle Dizel ve Benzinli yakıt ile çalışan motor seçenekleri kullanmışlardır. Son yıllarda gelişen teknoloji ile daha ekolojik bir boyuta geçilip elektrik ile çalışan motoru geliştirmişlerdir. Birçok üretici bu yeni teknolojiyi kullandıkları hibrit araçlar üretmişlerdir. Ayrıca kullanıcılar daha ekonomik olması sebebiyle araçlarındaki yakıt tipini LPG’ye çevirerek motorun gaz ile çalışmasını sağlamışlardır.
1- Benzinli Motorlar
2- Dizel Motorlar
3- LPG’li Motorlar
4- Elektrikli Motorlar
Yanma Yerine Göre Farklılaşan Motorlar
Araba Motor çeşitleri yakıtın yakıldığı yere göre 2’ye ayrılır. Bu 2 farklı motor çeşidinden biri İçten Yanmalı diğeri de dıştan yanmalı motordur. İçten ve dıştan yanmalı motorların görevi yanan yakıtın ortaya çıkardığı enerjiyi harekete dönüştürmesidir. Fakat dıştan yanmalı motorlar otomobillerde kullanılmamaktadır. Günümüzde kullanılan otomobillerin tamamında içten yanmalı motor kullanılmaktadır.
1- İçten Yanmalı Motor
Yakıt motorun içerisinde yanma odası da denilen silindirlerde yanar. Yanan yakıttan çıkan gaz pistonları harekete geçirir. Bu çalışma düzeninde arabanın çalışmasına sebep olan makinelere içten yanmalı motor denir.
2- Dıştan Yanmalı Motor
Yakıtın motorun silindirleri dışındaki bir yerde yakılmasından dolayı bu çalışma düzenine dıştan yanmalı motor denmektedir. Dışarıda yanan yakıttan elde edilen ısı enerjisini su buharına dönüştürür. Su buharı bir depoda muhafaza edilerek basıncı yükseltir ve yükselen basıncı silindire göndererek pistonu hareket ettirir. Bu motor düzeni daha geniş alan kapladığından ve daha düşük performans gücü sağladığından otomobillerde kullanılmaz. Genelde buharlı trenlerde dıştan yanmalı motor kullanılır.
Görsel: istock.com
Silindirlere Göre Motor Çeşitleri
Motor çeşitleri bulundurduğu silindir sayısına göre de farklılık göstermektedir. Silindirlerine göre motorlar 10 çeşide ayrılır.
1- İki Silindirli Motor
2- Üç Silindirli Motor
3- Dört Silindirli Motor
4- Beş Silindirli Motor
5- Altı Silindirli Motor
7- Sekiz Silindirli Motor
8- On Silindirli Motor
9- On İki Silindirli Motor
10- On Altı Silindirli Motor
Günümüzde kullanılan otomobillerin genelinde dört, altı ve sekiz silindirli motorlar tercih edilmektedir. Lüks ve yüksek performanslı spor arabalarda ise on, on iki ve on altı silindirli motor kullanılırken iki ve üç silindirli motorla çalışan araba çok yoktur. Fiat 500’ün bazı modellerinde iki silindir bulunur. Üç silindirli motorlar gürültülü ve sarsıntılı çalıştığı için sürüş keyfini düşürmektedir. Bu yüzden üç silindirli motorlar da pek tercih edilmemektedir.
Görsel: istock.com
Silindirlerin sıralanma şekline göre farklı motor tipleri görülmektedir. Bu motor tiplerini sıralamak gerekirse, kullanılma sıklığına göre şu şekilde sıralayabiliriz.
1- Sıra Tipi Motorlar
Sıra tipi motorlarda silindirler aynı düzlem üzerinde yer alır ve yan yana sıralıdır. Silindir sayısı sıralı motorlarda iki ile beş arasında değişir. Sıralı motor tipi En çok kullanılan motor tiplerinden biridir.
2- V Tipi Motorlar
V tipi motorlarda silindirler V harfi oluşturacak şekilde iki sıra olarak dizilir. Bu sebeple silindir sayısı her daim çift sayıda olmak zorundadır. V tipi motorlarda genellikle dört, altı ve sekiz silindir kullanılır. Bu sebeple günümüzde kullanılan araba modellerinin çoğunda v tipi motor bulunmaktadır.
3- Boksör Tipi Motorlar
Silindiler karşılıklı gelecek şekilde iki sıra şeklinde dizili olan motor tipidir. Genellikle dört silindir ile çalışmaktadır. Boksör tipi motorlar yakıt tüketimi fazla olduğu için tercih edilmemektedir.
4- Yıldız Tipi Motorlar
Daha çok uçak ve gemilerde kullanılan motor çeşidinde silindirler bir merkez etrafından yıldız şeklinde sıralanır.
5- W Tipi Motorlar.
Özel üretim yüksek performanslı araçlar için üretilen W tipi motor V tipi sıralanmış silindirlerin ikilisidir.
Ateşleme Tipine Göre Motor Çeşitleri
Motorlarda iki çeşit ateşleme yöntemi vardır. Bu yöntemlerden biri buji ile ateşlemedir.
Buji ile ateşlenen motorlardaki çalışma sistemi şöyledir; Nicola Tesla’nın icat ettiği buji motordaki yanma odasında bulunan yakıtı hava ile birleştirerek kıvılcım çıkararak yakıtın yanmasına ve motorun ateşlenmesine sebep olan parçadır.
Bir diğer ateşleme yöntemi ise sıkıştırma yöntemidir. Bu yöntemde buji gibi bir parça motorda bulunmuyor. Yüksek basınç ve sıcaklık ile sıkıştırılan yakıt kendi ateşleniyor.
Yakıtın ateşlenme sürecine göre motorlar iki ve dört zamanlı olarak ikiye ayrılır. Emme, sıkıştırma, yanma ve egzoz süreçlerini iki zamanlı motor emme ve sıkıştırma, yanma ve egzoz olarak iki süreçte gerçekleştirirken dört zamanlı motorda hepsi tek bir süreçte gerçekleşmektedir.
Motor çalışırken çıkan sıcaklıktan motorun zarar görmemesi için motorlarda iki farklı soğutma sistemi bulunur. Bunlar su soğutmalı ve hava soğutmalı motorlardır. İsimlerinden de anlaşılacağı üzere motoru su ve hava ile soğutarak motorun zarar görmesini engelleyen iki farklı sistem vardır.
