Rot Balans Nedir?
Ehliyet ve araba sahibi olmak günümüzde hayatımızın belli bir döneminde atacağımız bir adım haline geldi. Yepyeni bilgiler ve tecrübeler ile dolu bu süreç kimi için eğlenceli kimi için ise stresli bir deneyim olabiliyor.
Özellikle sürücü adayları ve araba modelleri hakkında yeni bilgi sahibi olmaya başlayan sürücülerin en çok tedirgin olduğu konulardan bir tanesi arabanın teknik özellikleridir. Kimi zaman kulağa korkunç gelen terimler ve arabanın çalışmasını sağlayan tüm karışık sistemler bilinçli bir sürücü olabilmek adına önemli detaylar. Binlerce lira karşılığında satın alınan aracın teknik özelliklerini bilmemek ve arabayı bilinçsiz kullanmak sonucunda daha hızlı yıpranma ve arabanın bakımında daha fazla maliyete sebep olabiliyor.
Bu yazımızda sizlerle araç performansını direkt olarak etkileyen ve sürüş güvenliği için oldukça önemli olan Rot-Balans ve Rot-Balans ayarından bahsedeceğiz.
Görsel: istockphoto.com
Rot Ayarı Nedir?
Rot-Balans, arabanızın motoru kadar önemli bir bölümdür ve güvenli bir araç sürüş deneyimi için arabanızda dikkat edilmesi gereken bir husustur. Rot, araba lastiğinin yön açısı anlamına gelir. Rot ayarı, tekerlerin direksiyonu çevrildiği yöne bakmasını sağlar.
Araçların trafikte karşılaştıkları virajlar, çukurlar ve kasisler lastiklerin dişlerinin bozulmasına yol açar. Lastiklerdeki dişlerin bozulması araçta dengesizlik yaratır, bu dengesizlik can ve mal güvenliğiniz için ihmal edilmemesi gereken bir durumdur.
Rot ayarında bozulma olduğunu anlamak oldukça basittir. Uzun ve düz bir yolda sürüş esnasında arabanın sağa ya da sola çekme yapıyor olması rot ayarınızda bir sorun olduğunun göstergesidir. Ek olarak sağa ve sola dönüşlerde lastiklerden ses gelmesi de rot ayarında sorun yaşadığınıza işaret eder. Lastiklerde aşınmanın gözlenmesi ayrıca bir rot ayarında bozukluğu göstergesidir.
Arabanın rot ayarının yapılması bu konuda uzmanlaşmış kişilerce yapılmalıdır. Periyodik bakım esnasında ya da rot ayarında bir bozukluk tespit edilmesi durumunda ilk fırsatta araç bakıma götürülmelidir. Öncelikli olarak aracınızda yer alan sorunun rot ayarından mı yoksa farklı bir sebepten mi kaynaklandığı kontrol edilir. Rot ayarında bir bozukluk söz konusu ise aracın tekerlekleri rot ayarı sisteminin yer aldığı bilgisayarlara farklı sensörler aracılığıyla bağlanır. Bilgisayarlarda yer alan bu sistem sayesinde aracın rot ayarının bozukluk derecesi tespit edilir. Sorun tespit edilen tekerlek takımının birbirine paralele hale getirilmesi ile rot ayarı tamamlanmış olur. Bu süreç esnasında ön takımın sağlamlığı, rotiller, rot başları, süspansiyon durumu ve amortisörler de gözden geçirilir.
Görsel: istockphoto.com
Balans Ayarı Nedir?
Dilimize İngilizceden geçen ve “denge” anlamına gelen balans ise lastikteki merkezkaçı önlemek için ağırlığın her noktaya eşit dağılımını sağlaması amacıyla yapılan dengelemeye verilen isimdir. Başka bir deyişle balans, arabanın tekerlerinin aralarındaki açı ve yönlerinin birbirine eşit olması durumudur. Bu eşitlik sayesinde sürüş esnasında araç dengede gider. Bu dengenin bozulması durumu hem sürücü hem de çevresindekiler için trafik güvenliğini tehlikeye atar.
Arabanın balans ayarının bozulması ile birlikte araç tekerlekleri uyumsuz çalışmaya başlar. Birbirinden uyumsuz olarak çalışan tekerler aracın içindekiler tarafından kolayca hissedilebilecek bir titremeye sebep olur. Uzun yolda arabanın titreme yapması, arabanızın balans ayarında bir sorun olduğuna işaret eder. Arabanızın balans ayarındaki sorunun hangi tekerlerden kaynaklandığını tespit etmek için ise yine uzun sürüş esnasında aracınızı dinlemeniz gerekmektedir. Balans ayarının bozukluğu ön tekerleklerden kaynaklanıyorsa aracın ön kısmında daha çok titreme hissedilir. Aynı şekilde balans ayarı bozukluğu arka tekerleklerde yer alıyorsa titreme durumu daha çok aracın arka kısmında kendisini hissettirir.
Balans ayarı, rot ayarından farklı bir süreç ile ilerler. Balans ayarı öncelikli olarak arabanın tüm tekerlekleri sökülmesi ile başlar. Lastikler balans ayarının gerçekleştirileceği bölüme yerleştirilir ve lastiklerin basınçlarına bakılır, ek olarak lastiklerde tek kırıklığı olup olmadığı kontrol edilir. Jantların durumu da kontrol edildikten sonra balans cihazında tekerlekler 55 kilometre hızla döndürülmeye başlar. Bilgisayarda yer alan sisteme bağlı bu cihaz, balans ayarının bozukluk derecesini tespit eder. Bozukluk derecesine göre tekerleklere yerleştirilecek ağırlıklar balans ayarının eşitlenmesini sağlar. Dışa statik, içe ise dinamik tesirli, 5 gram ile 60 gram arasında değişen ağırlıklar yerleştirilir. Bu balans ayarı yöntemine dinamik balans ayarı adı verilir.
Arabaların rot ve balans ayarları birlikte yapılır. Bu nedenle bu bakımın tamamına rot-balans bakımı denir. Her 5.000-10.000 km bakımında ve 10.000 km yağ değişimi işlemleri sırasında rot-balans bakımının yapılması gerekmektedir.
