Son dönemlerde off-road tutkunları giderek artmaya başladı. Ülke çapında düzenlenen etkinlikler, Türkiye’nin dört bir yanında aktif olarak off-road kültürünü yayan ekiplerin artması ve ünlü markaların düzenli olarak yeni 4x4 modellerini piyasaya sürmesi off-road kültürünün ülkemizde giderek yayılmasını sağladı. Çoğu insan için toprak ve çamurlu yollarda tümsekler içerisinde yolculuk yapmayı bir kabus gibi görebilir. Ancak off-road maceraperestleri için yol ne kadar zorsa o kadar iyi!
Off-road, ya da kelime anlamı ile “Yol Dışı”, asfalt bulunmayan yollarda sürüşe verilen genel isimdir. Dere yatakları, çöller, kumluk araziler, tarlalar, dağ etekleri, ormanlık araziler gibi aklınıza gelebilecek her yer off-road tutkunları için yepyeni bir rotayı temsil eder çünkü amaç hep aynıdır: Doğa ile mücadele. Eğer asfalt yoksa off-road’cular oradadır.
Normal binek otomobillerin ulaşamadığı noktalara ulaşma ihtiyacından doğan off-road günümüzde oldukça popüler doğa ve motor sporları kategorisinde yer almaktadır.
Görsel: istockphoto.com
Off-Road Arabaların Özellikleri
Söz konusu asfalt görmemiş yollar olunca bu maceraperestlerin arabalarının da tüm koşullara dayanıklı olması gerekir. Bu yüzden off-road arabaları normal binek otomobillerin ulaşamayacağı her türlü yolda, her türlü doğa koşulunda sürüş imkanı sağlayacak teknik özelliklere sahiptir. Off-road sporu için 4x4’ler olmazsa olmazdır.
Günümüzde trafikte yer alan araçların çoğu önden çekişlidir ve tahrik ön tekerlekler üzerinden gerçekleştirilmektedir. Önden çekişli arabalarda, araçlar önden çekilmektedir ve ön tekerlekler tahrik, yana çekiş ve fren kuvvetleri görevlerini yapmaktadır. 4x4’ler ise dört teker tahrikini ifade eder. 4x4’leri diğer binek araçlarından ayıran temel özellik kısaca arabaya eklenmiş iki ya da daha fazla diferansiyeldir. Yüksek motor gücüne sahip 4x4 araçların yapısı sayesinde araçlar, asfalt olmayan toprak yollar gibi çok daha zorlayıcı koşullarda kolayca yol alabilir, aracın tüm tekerleklerindeki çekiş yeteneği sayesinde araçlar tutunma kapasitesini arttırabilir.
Günümüzde 4x4 arabalar diferansiyel türlerine göre iki temel sınıfa ayrılır: Full Time 4x4 ya da diğer adı ile All Wheel Drive ve Part Time 4x4, diğer adıyla 4 Wheel Drive. AWD’ı 4WD’dan ayıran özellik, 4WD’ın 4x2 sürüş seçeneğinin de olması ve sürücünün dilediği zaman 4x2 seçeneği ile sürüşe devam ediyor olmasıdır. Ancak AWD sistemi, ön ve arka diferansiyellere yaptığı değişken oranı sebebiyle zorlu doğa koşullarında sürüşe uygun değildir. Ek olarak ağır devir takviyesinin bulunmaması, off-road sürücülerinin çokça karşılaştığı dik çıkışlar ve kayalık zeminlerde bir 4WD’a kıyasla yetersiz kalmasına sebep olur.
Görsel: istockphoto.com
Arazi araçları temel olarak hız performansı ile ön planda olan araçlar değildir. Otoyolda maksimum 140 km/saat hız yapabilen arazi araçlarının ağırlıklarına bağlı olarak süratlenmesi zaman aldığından şehir içi kullanımda pek tercih edilmez.
Arazi Araçlarını standart otomobillerden ayıran en büyük özelliklerinden biri vites sistemidir. 4WD’lerde dört temel sürüş seçeneği bulunur: N, 2H, 4H ve 4L.
N sürüş seçeneğinde aracın diferansiyeli ile şanzımanı arasında hiçbir bağlantı bulunmaz ve kurtarılma durumlarında başka araçlar tarafından çekilirken motora bir zarar gelmemesi için kullanılır. 2H sürüş seçeneği asfalt gibi arabanın rahat tutunabileceği yüzeylerde kullanılır. 4H ise vites oranlarının ön ve arka diferansiyellere eşit oranda gönderilmesini sağlayan sürüş seçeneğidir. Sürüşü zorlu hale getirebilecek doğa koşullarında 2H’dan 4H’a geçiş söz konusu olur. 4L ise 4H sürüş seçeneği gibi ön ve arka diferansiyellere eşit oranda dağıtımın yapıldığı, ancak 4H’dan farklı olarak 2 ya da 2,5 kat daha fazla güç iletildiği sürüş seçeneğidir. Aracın batması ya da çok dik çıkışlar ile karşı karşıya kalması durumunda genellikle bu sürüş seçeneği kullanılır.
Görsel: istockphoto.com
Off-Road Arabalarda Yapılması Gereken Değişiklikler
Off-road arabalar birbirlerine çok benzer özelliklere sahip olsalar bile model ve markaya göre teknik açıdan büyük farklılıklar olabilir. Günümüzde otomobil markaları farklı özelliklere sahip dört tekerden çekişli arabalar üretmeye devam ediyor. Off-road sporu ile ilgilenmeye karar veren insanların büyük bir çoğunluğu da sahip oldukları 4x4’lerde hiçbir değişiklik ve modifikasyon yapmadan standart donanımları ile off-Road serüvenlerine başlamaya karar veriyor. Ancak hem sürücünün güvenliği, hem doğayı korumak ve bu sporun temel amacı olan doğa ile bütünleşebilmek için 4x4 aracınızda bazı değişiklikler yapmaya hazır olmak gerekiyor.
Bir 4x4’ün off-road koşullarına uygun hale getirilmesi için öncelikli olarak lastiklerinin değiştirilmesi gerekmektedir. Lastiklerin öncelikli olmasının sebebi de arazi aracının sürüş yapacağı arazinin türüne göre kullanılması gereken lastik türünde değişiklik göstermesi.
Sürüş yapacağınız yüzeye göre genel sürüş için tercih edilen A/T (All Terain) Lastikler, yol dışı sürüş için tercih edilen M/T (Mud-Terrain) Lastikler ve kar lastikleri mevcut.
Lastik modifikasyonu dışında jant değişikliği, süspansiyon sisteminde yapılacak değişiklikler, roll cage eklentisi, aydınlatma ve vinç sistemlerinin eklenmesi sürücüler için daha keyifli ve güvenli bir off-road deneyimi sunacaktır.
